A
A.I.D "Agency for International Developement"için
kısaltma.ABD Uluslar arası Kalkınma Ajansı. ABD hükümetinin özellikle savaş,iç savaş,salgın
hastalık,kıtlık v.b.gibi olağanüstü olaylardan zarar gören ülkelere yaptığı yardımları
düzenleyen kuruluş.
A.T.A "American Truckers Association"için kısaltma.Amerika
Kamyoncular Birliği.
AAR "Against All Risks"için kısaltma.Sigorta
poliçelerinde "Bütün Riskler Dahil"maddesi için kullanılır.
A.A.R "Association of American Railroads"için
kullanılan kısaltma.Amerika Kıtası Demiryolu Birliği.
ABAFT Gemiler için kıça doğru,kıç tarafta,kıç
tarafında.Geminin kıçı ile ortası arasında bir yer.
ABANDON Yükleyici yada alıcının mallarını bırakması,tek
etmesi.
ABATEMENT Mala zarar gelmesi ya da tarife üzerinde
fiyatlandırma halinde fatura üzerinden izin verilen indirim.
ABI "Automated Broker Interface"için kısaltma.ABD
Gümrüğü'nde acentelerin ithalat işlemlerini gerçekleştirebildiği EDI sistemi.
ABOARD Yükün taşıma vasıtasının üstüne konması,yükün
vasıta üstünde olması.
ABSORPTION Bir taşıyıcının başka bir taşıyıcının
masraflarını yükleyiciye/göndericiye aksettirmeden üstlenmesi.
ACCEPTANCE Keşidenin/ödemeyi yapacak olanın
kabul ettiği ve vadesi geldiğinde koşulsuz olarak ödemekle yükümlü olduğu vadeli
draft veya ödeme çeki.Kabaca,belirlenen şartlarda malın satın alınması anlaşmasıdır.
ACCESSORIAL CHARGES Taşıma kaplarının kirası,döviz
kuru ve teslim masrafları gibi temel tarifeye eklenen masraflar.
ACQUIESCENCE Bir konşimento gönderici/yükleyici
tarafından protesto edilmeden kabul edilir veya imzalanırsa,gönderici sessiz kalarak
anlaşma şartlarını kabul etmiş sayılacağına dair ifade.
ACQUITTANCE Yük üzerindeki iddialardan vazgeçtiğini
gösterir belge.
A.C.S. "Automated Commercial Systems"için kısaltma.ABD
Gümrüklerinin EDI BILGE sistemi.
ACT OF GOD Doğal afet.
AD VALOREM Daha çok vergi sistemlerinde kullanılan"Değere
Göre" anlamına gelen Latince terim.
ADMINISTRATIVE LAW JUDGE ABD'de "İdari Yargıç"
ADMIRALITY ABD'de "Bahriye Mahkemesi".İngiltere'de
Deniz Kuvvetleri Kumandanlığı.
ADVANCE 1.Peşin avans 2.Daha önce rezervasyonu
yapılmış kısa süre içinde hareket edecek olan gemiyi taşımak.
ADVANCED CHARGES Nihai olarak gönderici/yükleyici
veya alıcı/konsiyeden tahsil edilecek olan ve bir taşıyıcıdan diğerine aktarılan
taşımacılık ücreti.
ADVENTURE Göndericinin/yükleyicinin tüm riskleri
üzerine aldığı yükleme.
ADVICE OF SHIPMENT Yükleme talimatı.Yerli ya
da yabancı alıcının yükün ambalajlanması,rota tayini vb. konulara ilişkin gönderdiği
not. Faturanın bir kopyası ve istenildiği takdirde konşimentonun bir kopyası bu
talimata eklenir.
ADVISING BANK Ticari bir işte tacirin nam ve
hesabına kredi ilişkisini başlatan banka.
AFFREIGHTMENT, CONTRACT OF Yük yeri rezervasyon
kontratı.Bir denizyolu taşıyıcısının bir ihracatçı veya ithalatçıya belirli zamanda
belirli tarifede gemisinde kargo yeri sağlama garantisi veren kontrat.
AFT Gemi,uçak gibi araçların arka kısmı.
AGENCY TARIFF Acente Tarifesi.Bir acentenin
birçok taşıyıcı adına yayınladığı tarife.
AGENT Acente.Bir sözleşme veya vekalete dayanarak
başkası ya da bir firma adına sözleşme düzenlemeye ve hareket etmeye yetki almış
kişi yada kurum.
AGGREGATE SHIPMENT Farklı satıcılardan tek bir
alıcı/konsiyeye gönderilecek yükün bir araya getirilip konsolide edilerek tek bir
yük halinde taşınması.
AGREED WEIHGT Taşıyıcı ile gönderici arasında
yükün mutabık kalınan ağırlık yada tonajı.
AIRWAY BILL Hava Konşimentosu.Gönderici ile
hava taşıyıcı arasında ciro edilemez formda hazırlanan taşıma senedi.
ALL IN Her şey dahil fiyat.Çıkıştan varışa tüm
masrafları kapsayan anlaşma.
ALONGSIDE Geminin yan tarafı,borda."Alongside"
kayıtlı şekilde teslim edilen mallar limanda yüklemeye uygun biçimde bordaya konur.
ALTERNATIVE RATES Alternatif navlunlar.
AMBIENT TEMPERATURE Çevre ısısı.Bir konteynır
için çevre ısısı atmosfer sıcaklığıdır.
AMERICAN BUREAU OF SHIPPING Amerikan Denizcilik
Bürosu.Amerikan gemilerinin seyrüsefere uygunluğunu tescil eden kuruluş.
AMS "Automated Manifest System" için kısaltma.ABD
Gümrüğü'nün "Otomatik Özet Beyan Sistemi".
ANTI-DUMPING DUTY Anti-damping vergisi.İthal
malların satışını özendirmemek ve bu malların yerli mallara ikame edilmesini teşvik
etmek için konulan vergi.
ANY QUANTITY (A.Q.) Belirlenen navlunun,mal
miktarına bağlı olmadan uygulanacağını belirten ifade.
APPARENT GOOD ORDER Harici muayenede malın zarar
görmediğinin tespiti.
APPRAISEMENT Eşyanın gümrük kıymetinin tespiti.Gümrük
yetkilileri tarafından ithal edilen malın vergilendirilecek değerinin belirlenmesi.
APPRAISER'S STORES İthal edilen malların gümrük
kıymetinin tespiti için numunelerin alındığı,incelendiği,ölçüldüğü gümrük deposu.
ARBITRARY Sabit fiyatın üstüne keyfi,ihtiyari
fiyat koymak.
ARRIVAL NOTICE Varış İhbarnamesi.Taşıyıcı tarafından
malın konşimentoda belirtilen noktaya ulaştığında alıcı/konsiyeye veya acentesine
gönderdiği nota.
ASC X12 "American Standards Committee x12" için
kısaltma.Amerikan Standartları Komitesi.ABD'de elektronik veri değişimi standartlarını
belirlemekle yükümlü kuruluş.
ASSIGNMENT Konşimento yada kıymetli evrakı tahsis
etme.Mülkiyet veya sair bir hak tesisi için kıymetli evrakın devri.Emre yazılı senetlerde
(konşimentolarda) ciro;nama yazılı senetlerde yazılı bir devir beyanı.
ASTERN Tornistan.
ATA CARNET ATA KARNESİ.Fransızca "Admission
Temporaire" ve İngilizce "Temporary Admission" ifadelerinin birleştirilmesiyle oluşturulan
terim.Fuar,sergi,ticari numune ve profesyonel ekipmanın sistemi kabul eden ülke
topraklarını belirli bir süre için gümrüksüz giriş çıkışını sağlayan,ilgili ticaret
odaları tarafından düzenlenen belge.
ATDNSHINC "Any Time,Daytime;Night,Sundays and
Holidays Included" için kısaltma.Her zaman;gece,gündüz,pazarları ve tatiller dahil.
ATWARTSHIPS Geminin enine çapraz yönü.
AVOIRDUPOIS POUNDS 0.4535924277 kilogram eşitinde
yük ağırlık birimi.
AWWL "Always Within Institute Warranties Limits"
için kısaltma. "Her zaman Garanti Limitleri İçinde" anlamında sigortacılık deyimi.
B
B/L "Bill of Lading" için kısaltma.Konşimento.Konşimentolar,üzerinde
yazılı şartlara paralel olarak; "Negotiable/Straight (Non-Negociable)","Clean/Dirty
(Unclean)", "Master/House", "Services/Express", "Received/Open/Shipped" gibi adlandırmalara
sahip olabilmektedir. Konşimento çeşitleri : 1."Ocean/Marine B/L": Limandan limana
yapılan taşımayı içeren konşimentodur ve taşıyıcı,kaptan veya acente tarafından
imzalanır.Kara,demiryolu vb. iç taşımaları içermez. 2. "Combined B/L" : Kargonun
kara,deniz ve hava kombinasyonları ile taşınması söz konusu olduğunda tanzim edilen
konşimento çeşididir. 3. "Through B/L" : Kargonun birden fazla deniz aracı ile taşınması
söz konusu olduğunda düzenlenen konşimentodur.
BACK HAUL Geri dönüş.Geri dönüş yükü.
BAF "Bunker Adjusment Factor" için kısaltma.Akaryakıt
Ayarlama Faktörü.Deniz hat işletmecilerini dalgalanan akaryakıt fiyatlarından korumak
için kullanılır."FAF-Fuel Adjusment Factor" olarak da geçer.
BALLOON FREIGHT Hafif ve hacimli yük.
BANK GUARANTIEE Banka garantisi.Bankanın taşıyıcıya
orijinal konşimentonun kaybolması ya da yanlış yere gitmesi halinde verdiği garanti.
BARGE CARRIERS Mavna taşıyıcısı.Mavnalı taşımak
için tasarlanan gemi.
BARRATRY Gemi kaptanı veya diğer gemi yönetiminin,gemi
sahibinin rızası ve amaçları dışında gerçekleştirdikleri yasadışı davranışlar veya
yolsuzluklar için kullanılan terim.Zarara yol açacak ihmal ve diğer yolsuzluklar
da bu kapsama girer.
BARREL (BBL) Varil.60 'F'de 42 galon sıvıyı
taşıyabilen kap.
BASE RATE Ana navlun.Ek masrafları haricindeki
temel tarifede belirlenen taşımacılık ücreti.
BB 1."Ballast Bonus" için kısaltma.Geminin bir
önceki seferindeki tahliye limanı ile bir sonraki seferindeki yükleme limanı arasında
ana navlun hesabında önemsiz görülmeyecek kadar bir boş gidiş mesafesi ve maliyeti
olması halinde,bu boş gidiş maliyetini karşılamak için alınan ücrettir. 2."Bare
Boat" için kısaltma.Çıplak gemi kiralama. 3."Bar-Bound" için kısaltma.Tahıl ticaretinde
"River Plate" sağlık koşulu.
BCO "Beneficial Cargo Owner" için kısaltma.Yararlanan
yük sahibi.Varış yerinde malı teslim alan,malın taşınmasında üçüncü kişi olarak
hareket etmeyen ve kayıtlarda ithalatçı olarak belirtilen kişi.
BEAM Geminin genişliği.
BELT LINE Ticari bölgede hizmet veren değişimli
ray sistemi.
BENEFICIARY Lehdar.Ödeme almaya yetkili kılınan
şahıs veya firma.
BERTH TERMS Yükleme ve boşaltma şartı.Geminin
yükleme aldığı rıhtımdan boşaltma yapacağı rıhtıma kadar masrafları kapsayan şartlar."Yanaşma
Şartı" olarak da geçer.
BILETERAL Karşılıklı.Tarafların karşılıklı rızasını
gösteren kontrat terimi.
BILL OF EXCHANGE Senet,poliçe,konşimento gibi
ödeme araçları.
BILL OF LADING Konşimento.Mal,hammadde ve eşyanın
taşınmasında kullanılan çok yönlü kullanımı olan temel ve kıymetli evrak.Konşimento
navlunu,taşınan malların özelliklerini,rotayı ve yük üzerindeki mülkiyet hakkı olan
tarafları belirler.
BILL OF SALE Yükün mülkiyetini bir ödeme veya
borçlanma karşılığında devreden vesika.
BILL OF PARTY Hizmet karşılığında ödeme yapmakla
mükellef kılınan müşteri.
BILLED WEIGHT Faturalandırılmış ağırlık.Konşimentoda
belirtilen yükün ağırlığı.
BLANKET BOND Birkaç kişi,mal ve eşyayı kapsayan
tahvil.
BLANKET RATE Tek bir yüklemedeki değişik mal
kalemlerine uygulanabilir taşıma ücreti/tarifesi.
BLANKET WAYBILL Birden fazla seferle taşınan
yük için düzenlenen konşimento.
BLIND SHIPMENT Konşimentoda alıcısı veya gönderici
belirtilmeden yapılan yükleme.
BLOCK STOWAGE İstem dışı oynamaları önleyecek
biçimde yapılan yük istifi
BLOCKED TRAINS Blok tren.Farklı istasyonlarda
durup vagon eklenip çıkartılmadan,tek bir varış noktasına çok sayıda vagonu taşıyan
yük treni.
BLOCKING OR BRACING Yüklerin sabitlenmesi için
yanlarına konan ağaç yada metal destekler.
BLS (BALES) Balya.
BOARD Borda.Araca erişim sağlama.
BOARD FEET 12 inç genişliğinde 1 feet uzunluğunda
yük ölçüsü.
BOBTAIL Treylersiz bir çekicinin karayolunda
seyretmesi.
BOGIE Konteynerin altına monte edilen tekerlek
sistemi.
BOLSTER Şasiye monte edilen Konteynerin güvenliğini
sağlayan parça.
BOND PORT Giriş gümrük limanı.
BONDED FREIGHT Gümrüklü yük.
BONDED WAREHOUSE Gümrüklü depo.Gümrük yetkilileri
tarafından gümrük işlemlerinin tamamlanıncaya kadar malın depolanmasına izin verdiği
antrepo.
BOOKING Rezervasyon.
BOOKING NUMBER Rezervasyon numarası.
BOTTOM SIDE RAILS Konteynerin tabanındaki uzunluksal
yapı elemanları.
BOTTOM-AIR DELIVERY Sıcaklık kontrollü konteynerde
hava sirkülasyonunu sağlayan düzenek.
BOW Geminin önü.
BOXCAR Kapalı demiryolu yük aracı.
BREAK BULK Dökme yük.
BRIDGE POINT Ön taşıma noktası.Bir limandan
başka limana taşınan yükün toplandığı kara noktası.
BRIDGE PORT Ön taşıma limanı.Bir gemiyle taşınan
yükün toplanarak konteynere yüklendiği ve yeniden taşınmak üzere başka bir limana
aktarıldığı liman.
BROKEN STOWAGE Yüklenen kargonun cins ve özelliğinden
ya da yerleştirilmesindeki planlama hatasından dolayı kullanılamayan alan.
BROKER Komisyoncu.Bir yükü taşımaya hazırlanan
ve yükün taşınmasından bir komisyon elde eden kişi.
BROKERAGE Komisyonculuk.
BULK CARGO Dökme yük.Maden cevheri,kömür,kum
vb. gibi,paketlenmemiş veya konteynere konmamış,üzeri işaretlenmemiş yük.
BULK CARRIERS Dökme yük taşıyıcısı.Hububat,gübre,maden
filizi ve petrol gibi dökme malları taşımak için inşa edilmiş bütün gemiler.
BULK-FREIGHT CONTANIER Dökme yükler için bir
boşaltma kapağı olarak olan konteyner.
BULKHEAD Ayraç. Konteyner,vagon vb. taşıma kaplarında
malların birbirinden ayrı taşınmasına yarayan separatör.
BULL RINGS Taşınan malı sağlamlaştırmak ve kaymasının
engellemek için konteynerin tabanına yerleştirilen parçalar.
BUNKER CHARGE Yakıt ayarlama faktörü. bkz.BAF
BUNKERS Gemi yakıtı.
C
C&F "Cost and Freight" için kısaltma.Kargo
satış terimi olarak "Navlun ve Maliyet". Satıcının malın maliyetini ve varış limanına
kadar taşıma masraflarını üstlendiği satış türü.INCOTERMS terimlerini belirleyen
Milletlerarası Ticaret Odası (ICC) 1 Temmuz 1990 tarihinde bu satış terimini "CFR"
olarak değiştirmiştir.
CABOTAGE Kabotaj.Aynı ülkenin limanları arasındaki
deniz ve suyolu taşımacılığına verilen ad.Türkiye dahil birçok ülke kıyı taşımacılığını
belli bayraklı gemiler tarafında yürütülmesi için kanuni kısıtlamalara gitmiştir.
CAF "Currency Adjustment Factor" için kısaltma.Döviz
ayarlama faktörü.Deniz hat işletmecilerini dalgalanan akaryakıt fiyatlarından korumak
için kullanılır.
CAPTAIN'S PROTEST Kötü hava veya benzeri koşullar
nedeniyle kaptan tarafından tutulan zabıt.İlk limanda tescil ettirilir.Genellikle
yolculuk sırasında kargonun uğradığı zararlardan ötürü gemi sahibi veya işletmecisini
sorumluluktan korumak için düzenlenir."Sea Protest" olarak da bilinir.
CAR POOLING Taşıyıcının ve taşıtıcının merkezi
bir otorite aracılığıyla özel kişilere ait kara/demiryolu taşıma aracını kullanması.
CAR SEAL Araç mührü.Konteyner,vagon vb. taşıma
kaplarının kapılarına konulan metal veya kuşun mühür.Mühür genellikle kayıt için
numaralandırılır.
CARFLOAT Limanlarda yük aktarımı için kullanılan
raylı sistem.
CARGO Yük.
CARGO MANIFEST Yük Manifestosu/Özet Beyanı.Belirli
bir seferde taşınan yükün göndericisi ve alıcısı ile eşyanın cinsi ve miktarını
gösteren liste.
CARGO NOS "Cargo Not Otherwise Specified" için
kısaltma.Yük taşıma tarifelerinde belirtilen mal kalemleri arasında belirtilmeyen
yükler için uygulanabilir tarife ücreti.
CARGO PREFERENCE Ülke araçlarıyla taşınması
gereken yük.Genellikle kamuya ait mallar bu kapsama girer.
CARGO TONNAGE Yük tonajı.Malın tarifeye tabi
tutulan ağırlığı.
CARLOAD RATE Araç yükü fiyatı.
CARNET Karne.Bir malın uluslar arası sınırları
geçmesi için gümrük tarafından düzenlenen evrak.
CARRIER Taşıyıcı.Bir taşıma kontratı gereği
taşımanın kara,hava,deniz,demiryolu,iç suyolu veya kombine olarak gerçekleştirilmesi
sorumluluğunu üstlenen kişi yada kuruluş.
CARRIER CERTIFICATE Taşıyıcı Sertifikası.Gümrüklerden
malı çekmek için gümrük yetkilileri tarafından taşıyıcıdan istenen vesika.
CARTAGE İç taşıma.Aynı ülkenin şehirleri arasında
yapılan karayolu veya demiryolu taşıması.
CARTMENT Gümrüklü taşıma evrakı.Aynı gümrüğün
yetki sahasıda gümrük kontrolünde bir yerden (gümrüklü antrepodan) bir diğerine
taşıma yapmak için verilen belge.
CASH AGAINST DOCUMENT'S(CAD) Evrak karşılığı
ödeme.Alıcının satıcı adına hareket eden acenteye mal evrakını teslimine karşılık
yaptığı nakit ödeme.
CASH IN ADVANCE (CIA) Ön ödeme.Alıcının satıcıya
malın yüklenmesi için yaptığı ön ödeme.Genellikle sipariş üzerine yapılan makine
ve aksamı için bu yola başvurulur.
CASH WITH ORDER (CWO) Sipariş verildiğinde ödeme.
CBM "Cubic Meter" için kısaltma.CM olarak da
kısaltılır.Metreküp.
CE (CONSUMPTION ENTRY) ABD'ye ithal edilen malların
deklarasyonu için kullanılan evrak.
CELLS Hücre sistemi.Konteyner gemilerinde konteynerlerin
üst üste konduğu istiflenme biçimi.
CENTER OF GRAVITY Taşıma araçların yada konteynerin
ağırlık merkezi.
CERTIFICATE Şahadetname,sertifika.Gümrük veya
diğer sorumlu kurumun taşıyıcıya tanıdığı izni gösteren belge.
CERTIFICATE OF ORIGIN Menşe şahadetnamesi.Uluslararası
ticarette malın çıkış ülkesini gösteren belge.
CFR "Cost and Freight" için kısaltma.Mal bedeli
ve navlun.Varış limanı olarak belirtilmek suretiyle malın belirtilen varış limanına
kadar taşınması için gerekli olan masrafları ve navlun ücretini satıcının ödemesi
demektir.Ancak,bu satış şeklinde malın kaybolma ya da zedelenme riski ve buna bağlı
olarak meydana gelen tüm masraflar,mallar yükleme limanından geminin bordasına geçtikten
sonra satıcıdan alıcıya geçer.CFR terimi,malların ihraç işlemlerinin satıcı tarafından
yapılmasını gerektirir.
CFS "Container Freight Station" için kısaltma.Konteyner
nakil istasyonu.Konteyner yüklerinin boşaltılıp yeniden yüklendiği yer.Genellikle
eksik konteyner yüklerinin tamamlandığı,aynı alıcı/konsiyeye gidecek yüklerin konsolidasyonun
yapıldığı yer.
CHARTER PARTY Gemi kira kontratı.Sözleşmenin
süresi,navlun ücreti ve seferde uğranılacak limanlar gibi bilgileri düzenler.
CHASSIS Şasi.Hareket halinde konteyneri güvenlik
altına alan tekerlekli ve konteyner kilitli düzenek.
CHOCK Yükün devrilmesini engelleyen metal ya
da ağaç konstrüksiyon.
CI "Cost and Insurance" için kısaltma."Maliyet
ve sigorta". Malın maliyetini,deniz sigortasını ve navlun dışındaki tüm taşıma ücretlerini
kapsayan satış anlaşması.
CIF "Cost,Insurance and Freight" için kısaltma.Bu
satış türünde satıcı CFR terimindeki yükümlülüklere aynen sahiptir ama aynı zamanda
taşıma boyunca malların kaybolması ya da zedelenmesi riskine karşı denizcilik sigortası
sağlama zorunluluğu vardır.Satıcı,sigorta kontratı yapar ve primini öder.CIF,satıcı
tarafından ihraç çıkış işlemlerinin yapılmasını gerektirir.
CIF&C "Cost,Insurance,Freight & Commission"
için kısaltma."Maliyet,sigorta,navlun ve komisyon". Satıcının malın maliyeti,navlun
ücreti ve taşıma sigortasının yanı sıra komisyonları da karşıladığı satış anlaşmasıdır.
CIF&E "Cost,Insurance,Freight & Exchange"
için kısaltma."Maliyet,sigorta,navlun ve kambiyo". Satıcının malın maliyeti,navlun
ücreti ve taşıma sigortasının yanı sıra kambiyo masraflarını da üstlendiği satış
anlaşmasıdır.
CIFCI "Cost,Insurance,Freight,Collection And
Interest" için kısaltma."Maliyet,sigorta,navlun,teslimat ve faiz". Satıcının malın
maliyeti,navlun ücreti ve taşıma sigortasının yanı sıra teslimat ve faiz giderlerini
de üstlendiği satış anlaşmasıdır.
CIP "Carriage and Insurance Paid to" için kısaltma.Satıcının
CPT altında aynı yükümlülüklere sahip olduğu anlamına gelen satış terimidir.Ancak
bunlara ek olarak malların taşınma riskine karşı alıcıya yük sigortası sağlamasını
gerektirir.Satıcı sigorta kontratı yapar ve primini öder.Satıcı ayrıca alıcıya CIP
teriminde sadece en düşük seviyede sigorta kapsamını sağlamakla yükümlüdür.CIP;satıcı
tarafından ihraç çıkışlı işlemlerinin yapılmasını gerektirir.
CKD "Completely Knocked Down" için kısaltma.Özel
bir taşımaya tabi tutulacak tipteki araç,ekipman ve cihazların parçalarına ayrılarak
taşınması.
CL "Carload" ve "Containerload" için kısaltma.Konteyner
yükü.
CLAIM Taşıma sırasında zarar gören veya eksik
çıkan malların ödenmesi için taşıyıcıya yapılan tazminat talebi.
CLASSIFICATION Sınıflandırma.Bir konşimentoda
ayrıntılı olarak belirtilen mal kalemlerini ortaya koyan gümrük veya başka yetkili
kurumlar tarafından geliştirilen listeler.
CLASSIFICATION RATING Sınıflandırma altına alınmış
mal kalemlerine uygulanabilecek fiyatlandırma.
CLASSIFICATION YARD Yük treni katarının oluşturulduğu
alan.
CLAYTON ACT ABD'nin 1914 tarihli fiyat ayrıcılığını
yasadışı kılan anti-tekel yasası.
CLEAN BILL OF LADING Taşıyıcı tarafından düzenlenen
ve malın taşıyıcı tarafından teslim aldığında zarar görmemiş ve eksiksiz olduğunu
gösteren konşimento.Aksi bir durum belirtilmediği sürece konşimento "cleaned" yani
"temiz" olarak kabul edilir.
CLEANING IN TRANSIT Malın çıkış ile varış noktaları
arasında bir yerde durdurularak temizlenmesi,ayıklanması ve/veya yeniden ambalajlanması.
CLEARANCE 1.Gümrükleme 2.Aracın köprü veya tünel
gibi geçiş limitli yerlerden rahatlıkla geçebilecek şekilde yüklenmesi.
CLEAT Yükün dayanıklılığını arttırmak için içine
monte edilen demir yada ahşap şeritler.
CLECAT Avrupa Forwarder,Gümrük Acenteleri ve
Lojistik Birliği.1958 yılında kurulmuş,Avrupa ülkelerinde freight forwarder,gümrük
acenteliği ve lojistik firmalarını temsil eden dernek ve federasyonların üyesi bulunduğu,AB
Komisyonu nezdinde danışmanlık statüsüne sahip taşımacılık organizasyonu.
CLIP-ON İzole edilmiş konteynere takılabilen
soğutma ekipmanı.
COASTWISE Sahil boyunca yapılan deniz taşımacılığı.
COD "Collect (cash) on Delivery" için kısaltma.Teslimde
ödemeli satış şekli.
COFC "Container On Flat Car" için kısaltma.Demiryolu
taşımacılığında "Düz vagonla taşınan konteyner" anlamında kullanılan kısaltma.
COGSA "Carriage of Goods by Sea Act" için kısaltma.ABD'de
denizyolu taşımacılığında taşıyıcının konşimentodan doğan sorumluluklarını düzenleyen
1936 tarihli kanun.
COLLECTING BANK Havale edilen banka.Satıcının
bankasının acentesi konumunda olan ve mal ve konşimento üzerinde hiçbir sorumluluk
üstlenmeyen banka.
COLLECTION Satıcı tarafından kesilen,genellikle
diğer taşıma evrakının eklendiği,ödemenin şekli için talimatları içeren çek/draft.
COMBINATION EXPORT MANAGER Birbirinin rakibi
olmayan birden fazla üreticinin malını ihraç eden firma.
COMBINATION PASSENGER AND CARGO SHIPS Kombine
yolcu ve kargo gemisi.13 veya daha fazla yolcu kapasiteli gemilerdir.
COMBINATION RATE 2 ya da daha fazla faktörden
oluşan oran,ücret.
COMMERCIAL INVOICE Ticari fatura.İhracatçıyla
ithalatçı arasında tüm işlemlerin kaydedildiği,taşınan mal için düzenlenen evraklara
temel teşkil eden fatura.
COMMODITY Yük.Taşınan mal.
COMMODITY RATE Belirli yük kalemleri için uygulanan
taşıma ücretini gösteren basılı tarife.
COMMON CARRIER Taşıyıcı,nakliyeci.Basılı tarifeler
üzerinden mal taşımacılığı yapan kişi ya da firma.
COMMON LAW Örf ve adete dayanan,yazılı olmayan
hukuk.
CONCEALED DAMAGE Gizli hasar.İlk tetkikinde
veya malın ambalajı açılmadan fark edilemeyecek hasar.
CONFERENCE Aynı rotada hizmet veren armatör
ve gemi sahiplerinin kurduğu ortak kural ve tarifeleri bulunan birlik.
CONFIRMED LETTER OF CREDIT Teyitli kredi mektubu,Akreditif.Yabancı
banka tarafından düzenlenen,yerel banka tarafından onaylanan kredi mektubu.Teyitli
kredi mektubuna sahip ihracatçı,yabancı alıcı veya bankasının kusuru bulunsa bile
ödeme alma garantisine sahiptir.
CONFIRMING BANK Onaylayan/keşideci banka.Bir
başka bankanın kredi mektubunu teyit eden ve kredi mektubunda belirtilen evrakın
tesliminde ödeme yapmayı kabul eden banka.
CONNECTING CARRIER İki taşıyıcı arasında bağlantı
kuran taşıyıcı firma.
CONSIGNEE Alıcı,konsiye.Taşıma evraklarında,taşınan
malları teslim almakla yetkili kılınan kişi yada firma.
CONSIGNEE MARK Alıcı sembolü.Tanımlama için
paketlerin üzerine konan,genellikle üçgen,daire,kare vb. şekillerle boşaltma limanını
belirten harflerin bulunduğu semboller.
CONSIGNMENT (1) Taşınmak üzere bir aracının
belirttiği yere gönderilen,ancak hala üreticinin hak sahibi olduğu mal. (2) Malı
alıcısına/konsinyeye ulaştırmak için yüklemek.
CONSIGNOR Konşimentoda malın göndericisi olarak
belirtilen kişi.
CONSOLIDATION Aynı sevkıyata gidecek farklı
kaynaklardan yüklerin birleştirilmesi.
CONSOLIDATOR Konsolide eden,konsolidasyon hizmeti
veren kişi yada firma.
CONSTRUCTION DIFFERENTIAL SUBSIDY Yapım ücret
farkı sübvansiyonu.
CONSUL Konsolos.
CONSULAR DECLERATION Gönderilen ülkenin konsolosu
tarafından onaylanan yük detayları.
CONSULAR INVOICE Bazı ülkeler tarafından istenen,bir
konsolosluk yetkilisi tarafından imzalanan belge.Genellikle malı ithal eden ülkenin
gümrüğü tarafından malın değeri,cinsi ve özelliklerinin tespiti için istenir.
CONSULAR VISA Gönderilen ülkenin konsolosu tarafından
evraklara eklenen imza yada mühür.
CONSUMPTION ENTRY (CE) ABD'ye ithal edilen malların
deklarasyonu.
CONTAINER Konteyner.Çeşitli boy,genişlik ve
yükseklikte,soğutmalı,havalandırmalı,üstü açık,dökme yük için vb. tipleri bulunan;gemi,uçak,tren
ve kamyonla taşınabilen taşıma kabı.
CONTAINER BOOKING Konteyner rezervasyonu.Konteyner
taşımacılığı yapan gemi hatlarında konteyner için yer rezervasyonu yaptırmak.
CONTAINER LOAD Konteyneri doldurmaya yeterli
yük.
CONTAINER MANIFEST Konteyner manifestosu.Konteyner
içindeki mal ve yükleme bilgilerini içeren evrak.
CONTAINER POLL Firmalar arasında konteynerlerin
ortak kullanıma açılması sözleşmesi.
CONTAINER TERMINAL Konteyner terminali.Dolu
veya boş konteynerlerin istifleme,yükleme,boşaltma,tamir ve bakımının yapıldığı
kara,deniz,demiryolu bağlantıları bulunan alan.
CONTAINER YARD (CY) Konteyner alanı.Yüklü veya
boş konteynerlerin elleçlendiği,yüklendiği,boşaltıldığı,depolandığı alan.
CONTAINERIZABLE CARGO Konteynerde boşluk bırakmayan
,yer kaybına yol açmayan ekonomik yük.
CONTAINERIZATION Değişik taşıma modları için
genel veya özel amaçlı kargonun konteynere yüklenmesi.
CONTRABAND Yasak kargo.
CONTRACT Sözleşme,kontrat.İki yada daha fazla
tarafın bir yükümlülüğü belirli bir değerde belirli bir süre içinde yerine getirmek
üzerinde vardıkları yasal yazılı anlaşma.
CONTRACT CARRIER Sözleşmeli taşıyıcı.Bir sözleşme
dahilinde mal yada yolcu taşımacılığı yapan kişi yada kuruluş.
CONTROLLED ATMOSPHERE Gazların karışımını kontrol
eden bilgisayar kontrollü taşımacılık sistemi.
CORNER POSTS Konteynerin köşelerinde bulunan
ve konteynerlerin taşıma aracının üzerine yerleştirilmesi veya taşıma aracından
alınmasını kolaylaştıran dikey çerçeveler.
CORRESPONDANT BANK Muhabir banka.Yurtdışı bankanın
işini idare eden yerel banka.
COST,INSURANCE AND FREIGHT (CIF) Navlun,sigorta,maliyet.
Bkz.CIF
COUNTERVAILING DUTY Yerel ihracatı desteklemek
için yabancı ithalatçıya uygulanan vergi.
CPT "Carriage Paid To" için kısaltma.Taşıma
ücreti ödenmiş olarak-varış yeri belirtilmek suretiyle malların gidecek yere taşınması
için nakliye ücretinin satıcı tarafından ödenmesi anlamına gelir.Malların taşıyıcıya
aktarılmasından sonra mallarla ilgili kaybetme yada zedelenme riski,ayrıca bu teslim
işleminden sonra meydana gelebilecek her türlü ek masraf alıcı tarafından ödenir.Eğer
malların varış yerine ulaştırılması için başka taşıyıcılar kullanılıyorsa,malların
bunlardan ilk taşıyıcıya aktarılmasıyla riskte bu taşımacıya geçer.CPT,satıcı tarafından
ihraç çıkış işlemlerinin yapılmasını gerektirir.
CROSS MEMBER Konteynerin altına monte edilen,konteyneri
sağlamlaştıran çapraz konstrüksiyon.
CU "Cubic " için kısaltma.Metrik sistemde "Küp"
ün kısaltması.
CUBE OUT Bir konteynerin hacminin yasal ağırlık
limitlerinin altında dolması.
CUBE FOOT 1,728 inç..büyüklüğündeki hacim ölçüsü."Ayak
Küp" olarak da bilinir.
CUSTOMHOUSE Gümrük Ofisi.
CUSTOMHOUSE BROKER Gümrük komisyoncusu.Müşterisi
adına gümrük işlemlerini gerçekleştirmek için yetkili kılınan yasal aracı.
CUSTOMS Gümrük.
CUSTOMS BONDED WAREHOUSE Gümrüklü antrepo.Gümrüklenecek
malların konulmasına izin verilen depo alanı.
CUSTOM ENTRY Gümrük girişi.Tüm ülkelerde ithalatçılardan
ülke sınırı dahiline girişine izin verebilecekleri mallar için bir beyanda bulunması
ve ithal malın gümrük vergilerini ödemesi istenir.İthalatçı gümrük beyanının taşıyıcının
manifestosuyla (özet beyan) aynı olması malın kanunlara uygun biçimde ithal edildiğini
gösterir.
CUSTOM INVOICE Gümrük faturası.Ticari fatura,menşe
şahadetnamesi ve kıymet sertifikasındaki tüm verileri içeren form.Sadece birkaç
ülkede istenir ve satıcının ticari faturası işlevini görür.
CUSTOM OF THE PORT Liman Teamülü.Malın gönderildiği
ülke limanlarındaki taşıma masraflarını etkileyen yerel kurallar ve pratikleri belirtir.
CUT-OFF TIME Tren veya geminin kalkışından önce
yüklerin terminale son teslim tarihi ve saati.
CWT 100 pound biriminde ağırlık ölçüsü.
CY Bkz."Container Yard".
D
D&H "Dangerous & Hazardeous" için kısaltma.Tehlikeli
ve taşınması özen ve dikkat isteyen kargo.
DAF "Delivered At Frontier" için kısaltma.Varış
yeri belirtilmek suretiyle sınırda teslim.Belirtilen yerde malların gümrük çıkış
işlemleri tamamlanmış olarak sınırda,ancak bitişik ülkenin gümrük sınırından önceki
belirlenen yerde ve noktada teslime hazır hale getirilmesiyle satıcının yükümlülüklerinin
sona ermesi anlamına gelmektedir.
D.O.T. "Department of Transport" için kısaltma.ABD
Ulaştırma (Taşımacılık) Bakanlığı.
DDC "Destination Delivery Charge"için kısaltma.Varışta
teslim masrafı.Konteyner büyüklüğüne bağlı olarak birçok kargo tarifesine uygulanan
masraftır.Bu masraf tali masraf olarak temel deniz navlununa eklenir.Gemiden vinç
boşaltmaları,terminal içindeki ağır kamyon taşımaları ve terminal operasyonları
için kapı ücreti dahildir.
DDP "Delivered Duty Paid" için kısaltma.Malların
ithalatçı gümrük resmi ödenmiş olarak teslime varış yeri belirtilmek suretiyle malların
ithalatçı ülkede belirlenen yerde hazır bulundurulmasıyla,satıcının teslim yükümlülüğünde
yerine getirilmiş olacağını ifade eder.Satıcı malların giriş işlemleri tamamlanmış
olarak tesliminde,gümrük resmi dahil olmak üzere vergiler ve öteki ücretlendirmeleriyle
birlikte bütün risk ve masrafları üstlenir.EXW satıcı için en az sorumluluk ifade
ederken,DDP en fazlasını ifade eder.
DDU "Delivered Duty Unpaid" için kısaltma.Gümrük
resmi ödenmeden teslim malların ithalatçı ülkede belirlenen yerde hazır bulundurulmasıyla,satıcının
teslim yükümlülüğünü yerine getirmiş olacağını ifade eder.Satıcı,buraya kadar getirilirken
malların masraf ve risklerinden (gümrük resmi,vergiler ve diğer ödenebilir ithalat
ücretleri dışında) sorumludur.Alıcı,oluşabilecek herhangi artı masrafları ve gümrük
çıkış işlemlerinde yetersizlikten dolayı oluşacak riskleri üstlenir.
DEADWEIGHT Bir geminin kargo,kuru ve likit yük
toplam ton taşıma kapasitesini ifade eder.Geminin deadweight kapasitesi yüklüyken
"yük çizgisine "batıncaya kadar aldığı su miktarından boşken aldığı su miktarının
ton cinsinden farkı olarak hesaplanır.
DEADWEIGHT CARGO Gemi yükleme birimi.40 fit
alana istiflenebilen kargonun ton ağırlığını ifade eder.
DECONSOLIDATION POINT Dağınık veya konteynere
yerleştirilmemiş kargonun teslimat için yeniden yüklendiği yer.
DEFICIT WEIGHT Eksik tonaj.Olması gerekenden
eksik ağırlık.
DELIVERY INSTRUCTIONS Teslim talimatları.Belirtilen
adresten malın alınıp dağıtım iskelesine teslim talimatı.Genellikle bu tip talimatlar
ihracatçı tarafından kara taşımacılığı operatörüne veya kara taşımacılığını tümleyen
demiryolu taşıma operatörüne verilir."Shipping Deliver Order" (Yükleme Teslim Talimatı)
olarak da bilinir.
DEMDES "Demurrage/Despatch" için kısaltma.Malın
gemiden yüklemenin veya boşaltmasının öngörülenden daha hızlı veya daha yavaş gerçekleştirilmesinde
ödenen para.
DENSITY Yoğunluk.Beher metreküp veya başka hacim
birimi başına yük ağırlığı.
DEPOT,CONTAINER Konteyner Deposu.Boş konteynerlerin
alınıp bırakıldığı boş alan.
DEQ "Delivered Ex Quay,(Duty Paid)" için kısaltma.Rıhtımda
teslim.Varış limanı belirtilmelidir.Malların gümrük giriş işlemleri tamamlanmış
olarak,ismi geçen uygun rıhtımın üzerindeki limanda,DDU'nun yerine getirilmesi manasına
gelir.Satıcının malların teslimine kadar olan gümrük resimlerini,vergilerini ve
diğer ücretleri de içeren tüm masraf ve riskleri taşıması gerekir.
DES "Delivered Ex Shıp" için kısaltma.Gemide
teslim.Varış limanı belirtilmek suretiyle malları gümrük işlemleri tamamlanmadan,gemi
üzerinde teslim yükümlülüğünü yerine getirmesidir.Satıcı,belirlenmiş limana gelene
kadar geçen sürede mallara gelebilecek riskleri ve masrafları karşılamak zorundadır.
DESTINATION Varış yeri,istikamet,destinasyon.Taşıyıcının
malı alıcı veya acentesine teslim edeceği yer.
DETENTION 1.Verilen müsait zaman dışına taşarak
taşıyıcının ekipmanının gecikmesine sebep olan gönderici veya alıcıya verilen para
cezasıdır.Demurraj yüke,detention ise ekipmana uygulanır. 2.Aracın ve yükün çeşitli
nedenlerle devlet tarafından alıkonulması.
DEVANNING Konteynerin yada kargo vanının boşaltılması.
DF CAR "Damage-free Car" için kısaltma.Hasara
karşı özel ekipmana sahip yük vagonu.
DISCREPANCY LETTER OF CREDIT İhtilaflı kredi
mektubu/akreditif.Sunulan dökümanlar Kredi Mektubunun gerekliliklerine uygun olmadığı
taktirde "ihtilaflı" olarak muamele görür.Bankalar ihtilaflı akreditiflerle muamele
gerçekleştiremezler.Durumu alıcı veya satıcıya bildirip talimat beklerler.
DISPLACEMENT Geminin ağırlığı.Geminin taşırdığı
suyun metreküpünün deniz suyunun ortalama yoğunluğu olan 1,025 ton/m.'e bölünmesiyle
hesaplanır.
DIVERSION Transit halindeki malın veya tüm geminin
rotasındaki değişiklik.
DIVISION Taşıyıcının ortak yüklemelerden elde
edilen geliri bölüşme uygulaması.
DOCK Rıhtım.Kara taşımacılığında bir endüstriyel
bölge veya taşıyıcı terminalindeki yükleme ve boşaltma platformu.
DOCK RECEIPT Rıhtım irsaliyesi.Malın teslim
alındığına dair belge.Çoğunlukla deniz konşimentosunun hazırlanmasında kullanılır.
DOCUMENTS AGAINTS ACCEPTANCE (D/A) Alıcının
ödemeyi yapması halinde evrakın teslimine ilişkin bankaya verdiği talimattır.
DOLLY Konteynerin ön tarafını destekleyen tekerlek
seti.Konteyner bir çekiciye bağlı olmadığı zaman kullanılır.
DOOR TO DOOR Kapıdan kapıya taşıma.Eşyanın göndericiden
alıcıya kadar tüm taşıma işlemlerinin gerçekleştirilmesi.Evden eve nakliye olarak
da bilinir.
DRAFT Bir tarafın,(drawer-keşideci) bir başka
tarafı (drawee-muhatap) yazılı olarak gönderdiği,muhatabın belirli bir tarihte belirli
miktarda ödeme yapması yönünde koşulsuz talimatıdır.
DRAFT,BANK Bir satıcının alıcıya genellikle
bir banka aracılığıyla gönderdiği çek,poliçe ya da senet.
DRAFT,CLEAN Hiçbir evrakın ekli olmadığı çek,poliçe
yada senet.
DRAFT,DATE Kabul tarihine bakılmadan belirli
bir tarihte vadesi dolan çek,poliçe ya da senet.
DRAFT,DISCOUNTED Bir kredi mektubu altındaki
kabul edilmiş ve bir banka tarafından iskontolu olarak satın alınmış vadeli çek,poliçe
ya da senet.
DRAFT,SIGHT Talep edildiğinde vesaik karşılığı
ödenebilen çek,poliçe ya da senet.
DRAFT,TIME Vesaik karşılığında veya kabulü rücuundan
sonra belirli bir tarihte vadesi dolan çek,poliçe ya da senet.
DRAWBAG Bir ithalat harcının kısmi geri ödemesidir.Geri
ödemeler genellikle yapılır çünkü mallar harcın tahsil edildiği ülkeden yeniden
ihraç edilir.
DRAWEE Muhatap.Bir draft'ı düzenleyen kişi ya
da firmadır.Bu nedenle ödemeyi alan taraftır.
DRAYAGE Ağır yük taşıtı ya da kamyonla yapılan
yerel taşımalar için alınan ücret."Cartage" ile aynı anlamı taşımaktadır.
DRSF "Destination Rail Freight Station" için
kısaltma."Varış yeri demiryolu yük taşıma istasyonu".
DRY CARGO Sıvı olmayan kargo.Genellikle ısı
kontrolü gerekmez.
DRY -BULK CONTAINER Kuru dökme yük konteyneri.Küçük
taneli,toz ve katı akışkan malları dökme halinde taşımak için yapılmış konteyner.Özel
bir şasi veya platforma sahiptir.
DUMPING İndirim,fiyat kırma.Bir malı bir ülkenin
ortalama piyasa fiyatının altında ithal etmeye çalışmaktır.Genellikle ihracatçı
ülkenin sübvansiyonu vardır.
E
E.C.M.C.A. "Eastern Central Motor Carriers Association"
için kısaltma.ABD Doğu Yakası Motorlu Taşıyıcılar Birliği.
E.W.I.B. "Eastern Weighing and Inspection Bureau"
için kısaltma.ABD Doğu Yakası Ağırlık Ölçüm ve Muayene Merkezi.
EDGE PROTECTOR Kasa,koli,kutu vb.taşıma kaplarında
metal şeritlerin malın ambalajına zarar vermesini engelleyen üçgen şeklinde koruyucu.
EDI "Electronic Data Interface" için kısaltma.Elektronik
Veri Değişimi (E.V.D.).Bilgisayar sistemleri arasında ticari bilgi akışını güvenli
biçimde sağlayan veri değişim sistemi.
EDIFACT "United Nations Electronic Data Interchange
for Adminstration,Commerce and Transport"için kısaltma.Yönetim,ticaret ve taşımacılık
için elektronik bilgi alışverişi standartlarını belirleyen kuruluş.Birleşmiş Milletler
tarafından desteklenmiş,geliştirilmiş,Türkiye Gümrüklerinde de uygulanan ticari
elektronik ileti sistemi.UN/EDİFACT olarak da bilinmektedir.
ELEVATING Tahıl ürünlerinde tahıl asansörleri
ile taşınması hizmetine biçilen değer.
ELKINS ACT ABD Kongresi'nin 1903 yılında çıkardığı,yapılan
muhasebe uygulamalarında belli standartlar getiren ve yanlış uygulamalara ceza sistemi
uygulayan kanun.
EMBARGO Ambargo.Bir ülkenin belirli bir ülkeden
çıkan tüm mallara ya da menşeine bakmadan belirli malın taşınmasına getirilen yasak.
EMINENT DOMAIN Kamulaştırma.Devletin kamu yararına
özel mülkiyete ait mallara makul bir tazminatla el koyması.
EMPTY REPO Boş konteynerin taşınması ve bu taşımaya
ilişkin kontrat.
ENDORSEMENT Ciro.Çek/bono/konşimento gibi kıymetli
evrakın arkasına atılan imza.Ciro,kıymetli evraka konu olan değerin hamiline devredildiğini
gösterir.
ENTRY Giriş evrakları.İthal edilen malın ülke
içi pazarlara girişinden önce gümrük işlemlerinin gerçekleştirilmesi için gümrük
tarafından istenen belgeler.
EQUALIZATION Yükleyici ya da alıcıya,kargoyu
konşimento üzerinde belirlenen noktadan farklı bir yerden teslim almak için verilen
resmi izin.
EQUIPMENT INTERCHANGE RECEIPT (EIR) Ekipman
değişim belgesi.Konteynerin bir taşıyıcıdan diğerine veya bir terminalden diğerine
taşınması için istenen evrak.
ETA "Estimated Time of Arrival" için kısaltma.Tahmini
varış zamanı.
ETHYLENE Etilen.Birçok meyve ve sebze tarafından
salgılanan,olgunlaşmayı hızlandıran gaz.Bazı ülkeler kullanımına sınırlamalar getirmektedir.
EX-"FROM" Satış terimi olarak"Bir yerden"."Ex"
ya da "From" ibaresi malın çıkış noktasındaki satış değerini belirtir.Örn:"ex Factory"
malın fabrika çıkış fiyatını belirtir."Ex Dock" ise malın çıkış limanındaki fiyatını
ifade eder.
EX DEC "Shipper's Export Declaration" anlamında
bir terim.Göndericinin İhracat Beyannamesi.
EXCEPTION İstisnalar.Taşıyıcının kendi terminalinde
veya yükleme limanında malı teslim aldığında görünür zarar veya kayıpları konşimento
üzerine not etmesi.
EXIM BANK "Export-Import Bank" için kısaltma.İthalat
ve ihracatı teşvik etmek için kurulan,ihracatçıya kredi garantisi ve verdiği ihracat
kredilerine geri ödeme sigortası sağlayan kamu bankası.
EXPIRY DATE Vade sonu.Kredi mektubu,çek,bono,akreditif,tarife
vb.için son geçerlilik tarihi.
EXPORT İhracat,Dışsatım.Belirli bir ülkede üretilmiş,yeniden
işlenmiş malların üçüncü ülkelere satılması.
EXPORT DECLERATION İhracat Beyannamesi.Malların
yabancı sevkinden önce devlet tarafından istenen belge.
EXPORT LICENCE İhracat izin belgesi.Sahibine
belirtilen malların,belirtilen yöne ihracatı gerçekleşmesine izin veren belge.
EXPORT RATE Yerel limandan yabancı ülkeye gönderilen
yük için uygulanan fiyat.
EXW "Ex Works" için kısaltma.İş yerinde teslim.Satıcı
tarafından,satıcının kendi kuruluşunda (fabrika,depo vb.)alıcı için malları hazır
hale getirmesiyle satıcının yükümlülüklerinin sona ermesi demektir.Aksi bir hüküm
bulunmuyorsa satıcı,malları alıcı tarafından sağlanan araca yüklemek ya da gümrük
çıkış işlemlerini yerine getirmek zorunda değildir.Malların satıcının kuruluşundan
alınarak istenilen yere götürülmesiyle ilgili bütün masraf ve riskleri alıcıya aittir.Bu
terim,satıcı açısından asgari yükümlülük içeren bir nitelik taşır.
F
F.D.A. "Food and Drug Administration" için kısaltma.ABD
Gıda ve İlaç İdaresi.
FACTOR Faktör.Satış alacaklarını hesaplamakta
kullanılan oran.
FAF "Fuel Adjustement Factor" için kısaltma.Bkz.BAF
FAK "Freight All Kinds" için kısaltma.Genel
kargo.Farklı alıcıların mallarının karma şekilde bulunduğu tam yüklenmiş konteyneri
ifade eder.
FALSE BILLING Yükleme evrakında ağırlık veya
navlunun yanlış beyan edilmesi.
FAS "Free Alongside Ship" için kısaltma.Geminin
Bordasında Teslim.Belirlenen yükleme limanında malların gemi doğrultusunda rıhtım
ya da mavnaya yerleştirilmesiyle satıcının teslim yükümlülüğünün yerine getirildiği
anlamına gelir.Bu andan itibaren mallarla ilişkin herhangi bir kaybolma ya da hasar
ile tüm masraf ve riskler alıcı tarafından üstlenilir.
FCA "Free Carrier" için kısaltma.Taşıyıcıya
masrafsız.Malların ihracat işlemleri tamamlanmış olarak alıcı tarafından belirtilen
yerde,onun tarafından belirtilen taşıyıcıya teslim edilmesiyle birlikte,satıcının
yükümlülüğünün de yerine getirilmiş olması anlamına gelir.Eğer alıcı tarafından
teslim için belirli bir nokta belirtilmemişse,bu durumda satıcı,daha önce sınırları
belirlenmemiş bir alan içinde veya yerde malları taşıyıcıya devredeceği noktayı
kendisi seçebilir.
FCL "Full Container Load" için kısaltma.Tek
bir müşteri tarafından doldurulan konteyner.
FD "Free Discharge" için kısaltma.Serbest tahliye.
FEEDER SERVICE Uzak mesafelere gidecek olan
kargonun yerel limanlardan merkezi aktarma limanına tahliyesi hizmeti.
FEEDER VESSEL Aktarma servisleri için kullanılan
küçük kapasiteli kısa mesafe gemileri.
FEU "Forty-Foot Equivalent Units" için kısaltma.40
feet boyundaki konteyner standardı.20 feetlik konteyner TEU olarak adlandırılır.2
TEU 1 FEU'ya eşittir.
FIATA "Federastion International des Associations
de Trasitaires et Assimillés" için kısaltma.Uluslararası Freight Forwarder Dernekleri
Federasyonu.Merkezi Zürih'te bulunan,93 ulusal taşımacılık,freight forwarder,gümrük
acenteleri ve lojistik dernek ve federasyonun üye bulunduğu birlik.
FIFTH WHEEL Kamyonun çekicisini şasiye bağlayan
ve kilitleyen yarım daire şeklinde çelik parça.
FIO "Free In and Out"için kısaltma.Gemiden ve
gemiye yükleme ya da boşaltma için gereken liman masraflarının maliyetlerin içinde
olmadığını ifade eder."Liner In and Out"un tersidir.
FIRKIN 1Varilin 1/4'üne eşit hacim ölçü birimi.
FIXED COSTS Sabit maliyetler.faaliyete bağlı
olmayan masraflar.Taşımacılıkta terminal,depo,antrepo vb.kiraları,emlak vergisi
ve diğer sabit vergiler bu tür masraflardır.
FLAT CAR Tavanı ve duvarları olmayan demiryolu
vagonu.
FLAT RACK/FLAT BED CONTAINER İçine yandan ve
üstten mal yüklenebilen kenar ve duvarları olmayan platform şeklindeki konteyner.
FMC (F.M.C.) "Federal Maritime Commission" için
kısaltma.ABD Ulusal Denizcilik Komisyonu.
FOB "Free on Board" için kısaltma.Gemide masrafsız.Belirtilen
yükleme limanında teslim.Satıcının malları belirtilen yükleme limanında,gemi bordasına
teslimi ile yükümlülüklerinin tamamlamış olduğunu ifade eder.Alıcı bu noktadan itibaren
malların kaybolma ve hasarı ile ilgili tüm masraf ve riskleri üstlenir.FOB,satıcı
tarafından ihraç çıkış işlemlerinin yapılmasını gerektirir.
FOB FREIGHT ALLOWED FOB satış şartlarına ek
olarak alıcının malın çıkış noktasında gemi bordasına kadar olan dahili taşımayı
üstlenmesi.Bu satış türünde satıcı dahili taşıma masrafını faturasından düşer.
FOB FREIGHT PREPAID FOB satış şartlarında malın
çıkış noktasından gemi bordasına kadar olan dahili taşımayı satıcının üstlenmesi.FOB
ibaresinin yanına dahili taşıyıcının adı ilave edilir.
FOB NAMED POINT OF EXPORTATION FOB satış şartlarında
satıcının belirtilen noktaya kadar malı teslim etme yükümlülüğünü ifade eder.
FOB VESSEL FOB satış şartlarında satıcının gerçekten
gemi bordasına kadar masrafların ve ihracat dökümanlarını hazırlama yükümlülüğünü
ifade eder.
FOR "Free on Rail" için kısaltma."Demiryolunda
teslim"i ifade eden kargo satış terimi.
FORCE MAJEURE Zorunlu haller.Savaş,doğal afet,deprem
vb. gibi sözleşme taraflarının yükümlülüklerini yerine getirmelerine engel denetimleri
dışındaki olayları özetleyen ifade.
FORK LIFT Palet,kızak ve sandıkların kaldırılıp
indirilesi için kullanılan iş makinesi.
FOUL BILL OF LADING Taşıyıcı tarafından malların
hasarlı yüklendiğini gösteren konşimento."Clean Bill of Lading"in karşıtı.
FOUR-WAY PALLET Dört taraftan iş makinesinin
çatallarına girebilecek şekilde dizayn edilmiş olan palet.
FREE ASTRAY Kaybolmuş bir malın bulunarak doğru
destinasyona bedelsiz gönderilmesi.
FREE IN AND OUT (FIO) Geminin yükleme ve boşaltma
masraflarının kiracı veya yükleyici tarafından ödenmesi durumu.
FREE PARTICULAR AVERAGE (FPA) Sigortalayanın
batma,yangın,çarpışma ve karaya oturma gibi haller dışında kısmi ziyan veya hasarı
ödememesi halini ifade eden bir deniz sigorta terimi.
FREE OUT Geminin boşaltma masraflarının kiracı
tarafından ödenmesi durumu.
FREE PORT/FOREIGN TRADE ZONE Liman Serbest Bölgesi.Gümrükten
muaf malların elleçlendiği liman.
FREE TIME Serbest,ücretsiz süre.Yükleme/boşaltma
ekipmanlarının ücretsiz olarak kullanılabileceği ilave zaman.
FREE TRADE ZONE Serbest Ticaret Bölgesi.Bir
ülkenin devleti tarafından yasaklanmamış malların gümrükten muaf olarak girebileceği
liman bölgesi.Bu bölgede mallar yüklenebilir,depolanabilir,imal edilebilir ve yeniden
ihraç edilebilir.
FREIGHT Navlun.Hem yük hem de tük taşıma bedelini
ifade eden terim.
FREIGHT BILL Navlun faturası.
FREIGHT FORWARDER Taşıma işleri organizatörü.
FREIGHTERS Yük gemileri.Soğuk hava depolu veya
ambalajlı mal gemileri;konteyner,kısmi konteyner taşıma gemileri ve mavna taşıyıcıları.
FTL "Full Truck Load" için kısaltma.Tek başına
yükleyici ve tek bir alıcı için yüklenen kamyon.
FULL CONTAINERSHIP Kalıcı konteyner hücreli
veya diğer tip kargolar için boş alanı olmayacak şekilde teçhizatlandırılmış gemilerdir.
G
GATEWAY Geçiş noktası.Taşımacılık hatları arasında
kargonun geçiş yaptığı nokta.
GATT "General Agreement on Tariffs and Trade"
için kısaltma.Ülkeler arasında ticaretin kolaylaştırılması ve hacmin artırılması
için çok taraflı imzalanan uluslar arası anlaşma.GATT 1994 yılında yerini Dünya
Ticaret Örgütüne (WTO) bıraktı.
GBL "Government Bill of Lading" için kısaltma.Devlet
Konşimentosu.
GDSM "General Department Store Merchandise"
için kısaltma.Genellikle kitle üretimi yapan firmaların mallarının dahil olduğu
yükleri ifade eden terim.Bu ifade genellikle hizmet sözleşmelerinde kullanılır.
GENERAL CARGO SHIP Karışık yük gemileri.Ambalaj
şilepleri;otomobil,canlı hayvan,palet ve kereste taşıyıcıları bu kapsama girer.
GENERAL SET (GEN SET) Soğuk hava tertibatlı
(Reefer) konteynere monte edilen ve transit süresi içersinde soğutmayı sağlayan
portatif jeneratör.
GO-DOWN Uzakdoğu'da malların depolanıp dağıtımının
yapıldığı depoya verilen ad.
GOODSNECK Konteynerin traktöre bağlanması için
şasinin yükseltilmiş tarafı.
GRI "General Rate Increase" için kısaltma.Genel
fiyat artışı.Genellikle bir konferansa üye deniz hat taşımacılarının genel taife
üzerinde yaptığı zammı ifade eder.
GROSS TONAGE (GT) Gemilerde (0,2+0,02 Log 10V)
şeklinde ampirik formülle yaklaşık olarak hesaplanan brüt ağırlık (V=Geminin toplam
hacmi).
GROSS WEIGHT Brüt ağırlık.Malların,paletlerin,konteynerin,paketlerin
ve vagonların toplam ağırlığı.
GROUPAGE Grupaj,konsolidasyon.Küçük ambalajlardaki
parsiyel yüklerin büyük taşıma kaplarına aktarılarak birleştirilmesi servisi.
GVW "Gross Vehicle Weight" için kısaltma.Brüt
araç ağırlığı.
H
HARBOR MASTER Liman Kaptanı.Bir limanda gemilerin
yanaşma,manevra ve demirleme gibi işlerine nezaret eden kişi.
HATCH Bir güverte ambar kapakları.Kargo girişlerinin
yapıldığı ambar ağzı.
HAZ MAT "Hazardeous Materials" için kısaltma.Tehlikeli
madde.
HEAVY LIFT CHARGE Bir geminin normal yükleme
ekipmanlarının taşıyamayacağı kadar ağır olan yüklerin kaldırılması için alınan
ücret.
HIGH-DENSITY COMPRESSION Metreküp ağırlığı 14,5
kilogram olan standart bir pamuk balyasının kompresyonu.Genellikle deniz yoluyla
ihraç edilen pamuk yüklerinde kullanılır.
HITCHMENT Bağlama Hizmeti.Değişik yerlerden
gelen,bir göndericiden bir alıcıya tek bir konşimento altında nakledilen malın parçalarını
birleştirme hizmeti.
HOPPER BARGE Gemi yükleme ve boşaltmalarında
kullanılan dibi açılır büyük kova biçiminde mavna.
HOUSE-TO-HOUSE Kapıdan kapıya taşımanın diğer
adı.
HOUSE TO PIER Kapıdan iskeleye.Taşıyıcı gözetiminde
taşıyıcı tarafından bir konteynere yüklenen kargo.Kargo ihraç edildiğinde yabancı
varış iskelesinde boşaltılır.
HUMPING Bir hareketli demiryolu vagonunu bir
katar oluşturmak amacıyla demiryolu sınıflandırma alanında hareketsiz demiryolu
vagonuyla birleştirme işlemi.Vagonlar yer çekimi sayesinde bir kamburdan ya da tepecikten
uygun raya taşınır.
I
IATA "Internatıonal Air Transport Organisation"
için kısaltma.Uluslararası Hava Taşımacılığında Yolcu ve Kargo Taşımacılığın tariflerini
ve yetkilendirilmelerini denetleyen örgüt.
I/A "Indepedent Action" için kısaltma.Konferans
üyelerinden birinin anlaşmanın genel oran ve kurallarından yola çıkarak başka bir
tarife veya kural yazma hakkıdır.
I.C.C "Internatıonal Chamber of Commerce" için
kısaltma.Milletlerarası Ticaret Odası.
I.E. "Immediate Exit" için kısaltma.ABD Gümrüklerinde
kullanılan,malların getirildiği ve hemen ABD sınırları içerisinde taşınmadan ihracat
edildiği zaman gümrükleme acil çıkış formu.
I.M.C.O. "Internatıonal Maritime Consultative
Oraganization" için kısaltma.Uluslararası Denizcilik Danışma Organizasyonu.Tüm ülkelerin
katıldığı,tehlikeli mallar,dökme yük ve genel denizcilik kuralları hakkında tavsiye
kararları alan forum.
I.M.D.G. CODE "Internatıonal Maritime Dangerous
Goods Code" için kısaltma.Uluslararası Denizcilik Tehlikeli Maddeler Kodu (U.D.T.M.
Kodu).IMO tarafından yayınlanan ve tehlikeli maddelerin uluslar arası taşıma kurallarını
ve sınıflandırılmasını belirleyen kurallar.
I.S.O. "Internatıonal Standarts Organization"
için kısaltma.Uluslararası Standardizasyon Organizasyonu.Donatımdan paketlemeye,etiketleme
ve evrak tanzimine kadar her türlü konuda uluslararası standart oluşturan kuruluş.
I.T. "Immediate Transport" için kısaltma.Acil
Taşımacılık.Taşıyıcı tarafından hazırlanan,taşıma ABD liman girişinden itibaren
başlayarak son varış yerindeki gümrükleme işlemlerinin yapılmasında kullanılan belge.Taşıma
son varış yerindeki gümrükleme işlemlerini sona erdirir.Aynı zamanda Aktarma-Girişi
olarak adlandırılır.
IGLOO Hava taşımacılığında kullanılan ve uçak
gövdesi şeklinde konteyner.
IMAGE PROCESSING Görüntü işleme.Bir şirketin
belgelerinden elektronik fotoğraflar alması ve elektronik ortamda bu fotoğrafların
sistemli olarak depolanması sistemi.
IMMEDIATE EXPOTATION Acil ihracat.Bir limana
gelen yabancı malın aynı limandan gümrük vergisi ödemeden ihraç edilmesini sağlayan
kayıt.
IMPORT İthalat,dışalım.Yabancı bir ülkede üretilmiş
ürünün ülke gümrük sınırları içine satılmak üzere alınması.
IMPORT LICENCE İthalat Ruhsatı.Bazı devletlerce
üstlenen ve düzenlenen malların ithalatı için gerekli evrak,lisans.
IN BOND Gümrük vergisi ödenmeden,gümrük kontrolü
altında hareket eden kargo.
INBOND LOGISTICS Tedarik Lojistiği.Ana konuları
etkin güzergahın ve programın belirlenmesi,aksam parçalarının teslim alışında zamanın
programlanması,sevkıyat hareketlerinin uydudan izlenmesi,teslim-alma noktalarında
barkod doğrulaması,tedarikçi koordinasyonu;malzeme yönetimi ve iade edilebilir konteyner
kontrolü olan lojistik yönetim alanı.
IN GATE Kapıda.Konteynerin taşıyıcıdan tren
istasyonunda ya da limanda indirildiği andaki alım-satım ya da değişim işlemleri.
IN TRANSIT Transit halde.
INCENTIVE RATE Ayrıcalıklı tarife.Yükleyici
tarafından belirlenmiş hacimden daha fazla hacim fiyat tarifesi.Normal hacmi aşan
bölüm için sunulur.
INCOTERMS Milletlerarası Ticaret Odası'nın (ICC)
ticari satış terimleri için kullandığı kısaltmalar kataloğu.Satıcı ve alıcının taşıma,sigorta
ve sorumluluk masraflarının hangi noktada el değiştirdiğini açıklayan dünyaca kabul
görmüş satış şekilleri.Bu terimler en son 2000 yılında gözden geçirilmiştir.
INDEMNITY BOND Güvence bonosu.Taşıyıcıya bir
zarar vermeden tutma sorumluluğunu üstlenen anlaşma.
INFOPARTNERING Bilgi ortaklığı.Perakendeciler,toptancılar
ve üreticilerin nerede paylaşımlı "eyleme çevrilebilir bilgi"ye dayalı ortaklıklar
geliştirebileceği ve gerçek-zamanlı iletişim bağlantıları kurabileceğini gösteren
etkin bir tüketici tepkisi öğesi.
INDEPENDENT ACTION Konteyner taşımacılığında
belirli bir hatta bir taşıyıcının kartel dışına çıkarak konferans dışı daha ucuz
taşıma tarifesi uygulaması.
INDEPENDENT TARIFF Bağımsız tarife.Anlaşmanın
ya da konferans sisteminin bir parçası olmayan her fiyat tarifesi.
INDUCEMENT Bir geminin önceden belirtilen rotasında
olmamasına karşılık daha sonra bu limanda o geminin uğrama masraflarını karşılayacak
miktarda yük çıkması ve bu limanın gemi güzergahına dahil edilmesi.
INHERENT VICE Ürünün iç özelliklerini belirten
sigorta ve hukuk terimi.Bazı ürünler iç özelliklerinden dolayı durdukları yerde
yanabilir,bozulabilir ve diğer ürünlere zarar verebilir.Sigorta poliçeleri bu ürünleri
istisnai şartlara bağlar.
INLAND CARRIER Ülke içi liman ve noktalara taşıma
organize eden taşıyıcı.Belirli olmayan limanlar veya noktalar arası ithalat ya da
ihracat trafiğini kontrol eden taşımacı.
INSOURCING İç kaynak kullanımı.Outshurcing'in
tersidir.Kurum içinde gerçekleştirilen hizmet.
INSPECTION CERTIFICATE Gönderilmekte olan malların
kalitesini ve/veya sayısını onaylamakta olan firma veya SGS ve Lloyd's gibi bağımsız
kuruluşların verdiği sertifika.Bu tip sertifika genellikle akreditif şartı olarak
malların kalitesi hakkında güvence için istenir.
INSTALLMENT SHIPMENTS Bütünleyici yüklemeler.Bir
akreditif şartları altında yükleme yapılmasıdır.Genellikle müsaade edilen ve verilen
zaman içerisinde yapılmalıdır.
INSULATED CONTAINER Yalıtılmış konteyner.Duvarlarından,çatısından,tabanından
ve kapısından açık hava,ısı,basınç,nem vb. değişimlerinden korumak için izole edilmiş
konteyner.
INSULATED CONTAINER TANK Yalıtılmış Tank Konteyner.Sıvı,gaz
ve kimyevi madde taşımacılığında kullanılan her türlü atmosfer olayından yalıtılmış
tank biçiminde konteyner.
INSURANCE Sigorta.
INSURANCE ALL-RISK Muafiyet sınırı olmayan veya
en azda olan sigorta.bu tip sigortalar taşıyıcıya transit sırasında meydana gelebilecek
zararlara en geniş sigorta miktarı vaat eder."All Risk" kavramı her şeyi kapsadığı
şeklinde yanlış yorumlanmamalıdır."All Risk" sigortalar iyi incelenmeli ve savaş,sel,deprem
gibi durumları kapsayıp kapsamadığı sorulmalıdır.
INSURANCE,GENERAL AVERAGE Genel Avarya Sigortası.Deniz
taşımacılığında gemide kalan kargonun güvenliği için kargonun bir kısmının bilinçli
olarak zarara uğratılması.
INSURANCE LIQUIDATIONS Hasarlı Ürün Avcıları.sevkıyat
sırasında hasar gören ve sigorta şirketlerince kayıp olarak nitelendirilen ürünleri
satın alma konusunda uzmanlaşmış tali piyasa şirketleri.
INSURANCE,PARTICULAR AVERAGE Kişisel nakillerde
tehlikelere karşı sigortalanmış mallardaki kayıp için kullanılan deniz sigortası
terimi.Kısmi ortalama alınabilir ama bunun için zararın belirli bir yüzdeden fazla
olması gerekir.Bu oran yükün değerinin genellikle %3-%5'tir.
INSURANCE WITH AVERAGE CLAUSE Eğer sigorta edilmiş
kargoya olan zarar % 3'ü veya sigorta edilen malın değerinin yarısını geçerse bu
madde uygulanır.Eğer taşıma aracı yanar,batar veya çarpışırsa tüm zarar ödenir.Deniz
sigortasında ortalama (avarage) kelimesi kısmi zarar ya da kısmi kayba denilir.
INTEGRATED LOGISTICS Bütünleşik lojistik.Tüm
tedarik zincirinin yönetim tarafından hammadde tedarikinden mamul ürünün dağıtımına
kadar sistem çapında görülmesidir.İşlevlerin tek tek ayrı ayrı olarak yönetmekten
ziyade tedarik zincirini tek bir varlık olarak oluşturan tüm işlevlerin yönetilmesi
gerekir.
INTEGRATED OPERATOR Bütünleşik işletmeci.Yükün
teslim alındığı andan teslim edildiği ana kadar olan tüm hareket sürecini kontrol
eden bir servis.Daha sıkı bir programlama ve toplam kontrolün daha iyi bir hizmete
götüreceği düşüncesidir."Integrated Operators" daha çok kendi araçlarını kullanırlar.
INTERCHANGE Aktarma yeri/istasyonu.Yükün hatlar
arasında bir taşıyıcıdan diğer bir taşıyıcıya aktarılması.
INTERCHANGE POINT Yükün bir taşıyıcıdan diğer
taşıyıcıya aktarıldığı yer.
INTERCOASTAL İki sahil arasındaki deniz taşıma
hizmeti.
INTERLINE FREIGHT Aktarmalı yük.Çıkış noktasından
varış yerine iki veya daha fazla ulaşım hattı üzerinde giden yük.
INTERMEDIATE POINT İki taşıma rotasının arasında
bulunan nokta.
INTERMODAL Kargo konteynerinin farklı taşımacılık
modları (deniz-kara-tren-hava) arasında hareketi.
INTERMODAL TRANSPORTATION Intermodal taşımacılık.Malları
teslim etmek için birden fazla taşıma moduna başvurulması.Römorkların-konteynerin
demiryolu artı en az bir başka taşıma şekli ile bu şekilde hareketi.
INTERPLANT LOGISTICS Tesis içi lojistik.Üretim
ve depo tesisleri içinde gerçekleştirilen mini lojistik hareketleri ifade eder.
INTERSTATE COMMERCE ABD'de Eyaletler arası Ticaret.İki
veya daha fazla eyaletteki alıcılar ve satıcılar arasındaki mal alışverişi.
INTERSTATE COMMERCE COMMISSION ABD'de Eyaletler
arası Ticaret Komisyonu.ABD Kongresi'nin eyaletler arası ticaret yapan taşıyıcılar
ile ilgili olarak kabul ettiği kanunları uygulamakla görevli federal organ.Doğrudan
kongreye karşı sorumludur.
INTRASTATE COMMERCE ABD'de eyalet içi ticaret.Alıcı
ile satıcı arasındaki tüm işlerin eyalet içinde yürütülmesi.
IN-TRANSIT COMMERCE (I.T.) Bir limana gelen
yabancı malların diğer limana zabıt altında taşınmasına izin veren vesika.Diğer
limanda da ilk malların yerini alabilen mallar geriye gönderilir.
INVENTORY Envanter.
INVENTORY COST Envanteri bulundurmanın mali
yükü.
INVENTORY TURNOVER Bir şirketin herhangi bir
ürününde yıllık olarak envanterini kaç kere çevirdiği oranı.Şirketlerin envanter
yönetimi başarısında en önemli kriterdir.
INVESTMENT RECOVERY Yatırımın geri kazanılması.
INVOICE 1-Fatura. 2-Denizcilikte alıcıya gönderilmiş
malların sayısını,fiyatını,deniz işlemleri vergilerini gösteren liste.
INWARD FOREIGN MANIFEST(IFM) Manifesto.Yükün
tipi ve miktarı konusunda tüm detayların belirtildiği belge.Kargo kontrolünün ana
kaynağıdır.Tüm dünya limanlarında istenir.
IPI "Inland Point Intermodal" için kısaltma.Taşıyıcıların
yükleme evrakında kullandıkları liman dışı kara noktalarına denir.
IRREGULAR Standart dışı,düzensiz.
IRREVOCABLE LETTER OF CREDIT Gayrı Kabil-i Rücu
Akreditif.Havale alan kimse tarafından tüm terimler ve şartlar yerine getirilmişse,banka
tarafından belirtilmiş miktarda ödeme garantili akreditif.Bu tip akreditif satıcı
ve alıcının karşılıklı rızası olmadan geçersiz kılınamaz.
ISO 9000 ISO 9000 Standardı.Merkezi Cenevre'de
bulunan Uluslar arası Standartlar Örgütü ISO'nun derlemiş olduğu bir dizi kalite
güvence standardı.
ISO INTERNATIONAL STANDARTS ORGANIZATION Uluslar
arası Standartlar Örgütü. Bkz.ISO
ISSUING BANK Akreditifi açan,alıcının bankası.Gerekli
evraklar teslim edildiği anda bağlı tuttuğu ürün bedelini satıcıya veya bankasına
öder.
ISSUING CARRIER Taşıma evraklarını çıkaran ya
da tarife basan taşıyıcı.
J
JACKET Konserve kutusu ve şişelerin etrafına
konulan ahşap ya da fiber koruyucu.
JACOB'S LADDER Borda etmek için kullanılan aracın
yanından sarkan ip merdiven.
JETTISON Gemi tehlikede iken kargo veya alet
malzemelerin (jetsam) gemiden atılmasına denir.
JIT "Just in Time" için kısaltma.Depolama maliyetini
en düşük seviyeye getiren envanter kontrol metodu.Metodun başarıya ulaşması için
konteynerlerin depolama alanına tam zamanında,ne erken ne de geç gelmesi gerekir.
JOINT RATE Birinci taşıma noktasından diğerine
kadar uygulanan fiyat.Bu ulaşım sistemleri hatlar arasında anlaşılmış ve onaylanmış
tek tarifedir.
K
KILOGRAM Kilogram.1000 gr. veya 2.2046 pound
eşitliğinde ağırlık birimi.
KING PIN Şasinin ön tarafına çekiciyle bağlantıyı
sağlayan parça.
KNOCKED DOWN (KD) Ekonomik bir yükleme yapmak
için yükün yeniden montajlanmak üzere parçalarına ayrılması.
KNOWN LOSS Bilinen kayıp.Teslimat anında veya
öncesinde tespit edilen kayıp.
KT Kilo ton veya metrik ton.1000 kilo veya 2,204.6
pound
L
L/C "Letter of Credit" için kısaltma.Akreditif,Kredi
Mektubu.
LADEN Aracın veya geminin bordasına yüklü halde.
LADING Yüklenen mal ve yük içeriğini ifade eder.
LANDBRIDGE Köprü ülke taşıması.Bir malın deniz
yoluyla ikinci bir ülkenin kara veya demiryolu ile taşınarak üçüncü ülkelere taşınması.Asya
çıkışlı bir malın ABD'de karada taşınıp deniz yoluyla Avrupa'ya aktarılmasında olduğu
gibi.
LANDED COST Bir ürünün taşıma maliyetleri de
dahil,alıcıya toplam maliyeti.
LANDING CERTIFICATE Bazı ithalatçı ülkenin konsoloslukları
tarafından gümrüğe tabi mallar için ihraç noktası veya yerinde düzenlenen sertifika.
LANDING GEAR Şasinin ön tarafında çekiciden
ayrıldığında dorseyi dengede tutmaya yarayan parça.
LASH "Lighter Aboard Ship" için kısaltma.Malları
kaldırmak boşaltmak için bir vince sahip gemi.
LCL "Less than Container Load" için kısaltma.Parsiyel
yükleme yapılan konteyner.Birden fazla yükleyici ve/veya birden fazla alıcısı olması
gerekir.
LESS THA TRUCKLOAD Bkz. LCL
LETTER OF CREDIT (LC) Akreditif,kredi mektubu.Malı
ithal eden alıcı adına bir bankanın satıcıya belirli şartları yerine getirmesi ve
belirli belgelerin teslimi şartıyla belirli miktarda ödeme yapması için verilen
yetki.
LETTER OF CREDIT-REVOLVING Yenilenen akreditif.Belli
miktardaki dönülmez akreditif,belirlenen bir vade sonunda aynı miktar için kendini
yenilemektedir.
LETTER OF CREDIT-TRANSFERRABLE Devredilebilir
akreditif.Lehdarı ödeme yapacak olan bankadan,akreditifin tamamını veya bir kısmını
üçüncü bir şahsa devretmesini talep edebileceği akreditif türüdür.
LETTER OF IMDEMNITY Tazminat mektubu.Temiz bir
konşimento (Clean Bill of Lading) elde etmek için malların muayenesinde hasar ve
zarar tespit edilmesine rağmen bazen göndericinin imzalayıp taşıyıcıya verdiği belge.
LIGHTENING Geminin limana yanaşabilmesi için
demirliyken yükünün bir bölümünü boşaltıp hafiflemesi.
LINE HAUL Hat taşıması.Yerel servisin dışında
bir şehirden diğerine yapılan taşımalardır.
LINER Düzenli olarak belirli limanlar arasında
hat taşımacılığı yapan gemi.
LLOYD'S REGISTRY LLOYD Sicili.Gemilerin tetkik
ve sınıflandırılmasını yapan ve böylece sigortacıların ve diğer ilgili kişilerin
sigorta veya kullanıma sunulan gemilerin kalite ve durumu hakkında bilgilendiren
kurum.
LOCAL CARGO Yerel yük.Yerel bölgede taşıyana
teslim edilen veya taşıyandan nihai alıcıya teslim eden yük.
LOGISTICS Lojistik.Müşteri memnuniyetini sağlamak
için üretimden tüketime kadar malların,hizmetlerin ve ilgili bilgilerin etkin ve
verimli akışını ve depolanmasını sağlayan planlayan,uygulayan ve denetimi yapan
tedarik zinciri parçası.
LONG TON Büyük ton.2,204 pound.
LONGSHOREMAN Liman işçisi.Limanda gemileri yüklemek
ve boşaltmak üzere görevlendirilen kişi.
LOOSE Ambalajsız,paketlenmemiş mal.
M
M.M.F.B. "Middlewest Motor Freight Bureau" için
kısaltma.ABD'de Orta Batı Kargo Ofisi.
MALPRACTICE Yolsuzluk.Taşıyıcı tarafından müşterilere
cazip kargolar için iskonto ya da navlun değer biçilen illegal düşük bedeller.Bu
durumda düşük tarifeden değer biçilen malzemenin içeriği bildirilmez.
MANDAMUS Özel işlemler yapılabilmesi için mahkemeden
gelen karar.
MANIFEST Manifesto.Taşıyıcı ve acentesi tarafından
hazırlanan detayların listesini gösteren belgedir.Gemideki toplam kargonun özet
detaylarıdır.Genellikle gümrük amaçlı kullanılır.
MARINE INSURANCE Deniz sigortası.Deniz riski
sonucunda ortaya çıkabilecek kayıpları kapsamak üzere yapılan akdi bir sigorta türüdür.Tekne,P&I,Kargo"Hamule"
vb.türleri vardır.
MARITIME Denizde ya da limanda denizcilik mahkemesinin
yetkisi ile yapılan denizcilik veya ticaret işi.
MARKING Kargo paketlerinin üzerine tanınmayı
kolaylaştırmak için yerleştirilen numara,belge veya diğer sembollerdir.Mark olarak
da bilinir.
MARLINESPIKE İşaretlenmiş metal çubuk.Kıyı halatının
bağlanması için kullanılır.
MASTER INBOND Amerikan Gümrüğünün,EDI BILGE
sistemi olan AMS altında uyguladığı ve yabancı kargoların Amerika'da elektronik
raporlamasına olanak sağlayan program.
MATE'S RECEIPT (Eskiden) Kargonun ikinci kaptan
tarafından imza karşılığında alındığını gösteren makbuz.Makbuza sahip olan konşimentoya
ve değiştirme hakkına sahiptir.
MBM 1000 board feet.1 MBM 2,265 cm.ye eşittir.
MCFS "Master Container Freight Station" için
kısaltma.Ana konteyner kargo istasyonunun kısaltmasıdır.Bkz.CFS.
MEASUREMENT CARGO Temel hacim ölçülerinden hesaplanarak
ücretlendirilen kargo.
MEASUREMENT TON 400 feet3 eşitliğinde hacim
birimi.
MECHANICALLY VENTILATED CONTAINER Havalandırmalı
konteyner.
MOMERANDUM BILL OF LADING Şehir içi konşimento.Konşimento
sureti.
METER Metre.Yaklaşık 39,37 inç ve 100 cm. karşılık
gelen uzunluk birimi.
METRIC TONE 2,204.6 pound veya 1000 kg. eşiti
ağırlık birimi.
MICROBRIDGE Kargonun çıkış noktasından yüklenip,nihai
olarak boşaltıldığı yere kadar deniz taşımacısı tarafından sağlanan taşımadır.Bu
esnada kargo ve navlun taşıyıcının sorumluluğundadır.
MILE Mil.Kara mili yaklaşık 1609 m.,bir deniz
mili ise yaklaşık 1852 m.dir.
MINI LANDBRIDGE Konteynerin deniz yolu ile taşındıktan
sonra demiryolu veya kamyon ile önceki limana sevk edildiği kombine taşımacılık
sistemi.
MINIMUM BILL OF LADING Konşimento maddelerinden
biri.En düşük fiyatın taşıyıcı tarafından uygulanmasını belirtir.Bu fiyatlandırma
her ton için güncel fiyat ve kesin miktarda olabilir.
MINIMUM CHARGE Malın taşınması için değer biçilen
en düşük ücret.
MIXED CONTAINER LOAD Değişik eşyaların konteynere
tek yükleme içinde yüklenmesi.
MLB "Mini Landbridge" için kısaltma.İlgili maddeye
bakınız.
WODIFIED ATMOSPHERE Gaz karışımlarının konteyner
içinde normal atmosfer basıncına değiştirilmesi.
MT "Metric Ton" için kısaltma.100 kg'ye eşit
ağırlık birimi.
MULTIMODAL Kombine sistem.Konteynerin deniz
yolu ile taşındıktan sonra demiryolu veya kamyon ile önceki limana sevk edilmesi.
MULTITANK CONTAINER İki ya da daha fazla likit
tank ihtiva eden konteyner.
N
N.C.I.T.D. "National Committee on International
Trade Documentation" için kısaltma.ABD Uluslar arası Ticaret Belgelendirilmesi Ulusal
Komitesi.
N.M.F.C. "Natıonal Motor Freight Classification"
için kısaltma.ABD'de Ulusal Kara Kargo Sınıflandırması.
N.P.C.F.B. "North Pacıfıc Coast Freight Bureau"
için kısaltma.ABD Kuzey Pasifik Kıyısı Kargo Ofisi.
NAUTICAL MILE Deniz mili.Yaklaşık 1852 metrelik
deniz mesafe birimi.
NEC "Not Elsewhere Classified" için kısaltma."Başka
yerde sınıflandırılmış" anlamında konşimento terimi.
NEGETIOABLE INSTRUMENTS Çek,senet,bono veya
konşimento gibi ciro edilebilir belgeler.
NES "Not Elsewhere Specified" için kısaltma."Başka
yerde belirtilmemiş" anlamında konşimento terimi.
NESTED Yer ve hacimden tasarruf sağlayan,bir
malın diğeri içinde tamamen gömüleceği şekilde paketleme.
NET TARE WEIGHT Net dara ağırlığı.Taşıma birimlerinin
kendi ağırlığı.
NET TONNAGE (NT) Net tonaj.Geminin sertifikasında
yazan net ağırlığıdır.Bazı liman masrafları bu ağırlık üzerinden hesap edilir.
NET WEIGHT Net ağırlık.Herhangi bir paketleme
olmadan malın özgül ağırlığıdır.
NEUTRAL BODY Üyelerinin deniz konferansı kararlarına
uyarak kendine özgü politika ile vergi ihlallerini inceleyen ve taşıyıcı belgelerini
kontrole almak için kurulan örgüt.İhlaller üyelere rapor edilir ve önemli cezalar
verilir.
NO-SHOW Kargonun rezervasyonu yapıldığı halde
denize açılmadan vaktinde yetişememesi ve bu yüzden yüklenmemesi.
NOI "Not Otherwise Indexed" için kısaltma."Endekste
gösterilmemiş" anlamında konşimento terimi.
NOIBN "Not Otherwise Indexed By Name" için kısaltma."Aksi
belirtilmedikçe isim tarafından gösterilmemiş" anlamında konşimento terimi.
NON-DUMPING CERTIFICATE Bazı ülkeler tarafından
gemi ve diğer ürünlerin ucuza satılmasını önlemek için istenilen belge.
NON-VESSEL OPERATING COMMON CARRIER (NVOCC)
Başkasının gemisini kullanan ve kendi namına konşimento düzenleyen;deniz taşıyıcısından
yer alıp bunları ihracatçılara satan konsolidatör firmalar,taşıma işleri komisyoncuları.NVOCC
konşimento düzenler,tarif yayınlar ve hatta fiziki taşımayı gerçekleştirmeden taşıma
işlerini organize ederler."Non-Vehicle Operation Common Carrier" olarak da geçmektedir.
NOR "Notice of Readiness" için kısaltma.Hazırlık
mektubu.Geminin yüklenmeye hazır olduğuna dair bildiri.
NOS "Not Otherwise Specified" için kısaltma."Başka
türlü belirtilmemiş" anlamında konşimento terimi.
NOSE Burun.Vagon veya konteynerin ön kısmı.
O
O.E.C.D. "Organization of Economic Cooperation
and Development" için kısaltma.Merkezi Paris'te olan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma
Örgütü".Dünyanın en büyük gayri safi milli hasılaya sahip ülkelerinin oluşturduğu
örgüt.
O.P.I.C. "Overseas Private Investment Corporation"
için kısaltma.ABD'de Denizaşırı Özel Yatırım Örgütü.
OCEAN BILL OF LADING (OCEAN B/L) Deniz konşimentosu.İhracatçı
ile taşıyıcı arasında taşıma sözleşmesidir.Taşıyıcının malzemeyi aldığının kanıtıdır.Ciro
edilebilir türden ise kargo seyir halindeyken konşimento satılabilir,alınabilir
veya takas edilebilir.
ODS "Operating Differential Subsidy " için kısaltma.
ABD hükümeti tarafından taşıma firmalarına verilen nakit teşvike verilen ad.
ON BOARD Konşimento üzerinde kargonun gemiye
yüklendiğini gösteren ifade.Akreditif şartları gerektiğinde konşimentoda belirtilir.
ON DECK Gemide konşimento üzerinde kargonun
açık güverteye yüklendiğini gösteren ifade.
OPEN ACCOUNT Açık hesap.Malın yabancı alıcıya
ödeme garantisi olmaksızın yüklendiğini gösteren ticari anlaşma.
OPEN INSURANCE POLICY Açık sigorta poliçesi.Deniz
Taşımacılığında bir ihracatçının belirli bir vadede yapacağı taşımaların tümünü
kapsayan sigorta.
OPEN TOP CONTAINER Yükleme ve boşaltmanın üstten
yapılabildiği,üzeri sökülebilir tavan kapağı olan veya branda ile kaplı konteyner
tipi.
OPERATING RATIO Taşıyıcının net satışı ile masraflarının
karşılaştırılması.Operasyon verimliliğini ölçmede başvurulur.
OPTIMUM CUBE Konteyner yüklemesinde erişilen
en yüksek hacim.
ORDER-NOTIFY (O/N) Malın gümrükten çekilmeden
önce teslimini ifade eden konşimento terimi.Genellikle akreditifli mallar için geçerlidir.
ORFS "Origin Rail Freight Station" için kısaltma.Kargo
treni çıkış istasyonu kısaltması.Malın çıkış tren istasyonu.
ORIGIN Malın taşınmaya başladığı çıkış yeri.
ORIGINAL BILL OF LADING (OBL) Orijinal konşimento.Taşıyıcı
sözleşmesinin tamamlanması için istenilen imzalı evrak.Konşimentoyu düzenleyen taşıyıcı
evrak üzerine "original" ifadesi koymalıdır.
OS&D "Over,Short or Damaged" için kısaltma.Yükleme
esnasında malın,"fazla,eksi veya hasarlı" bulunması halinde konşimento üzerine konan
ifade.
OUT GATE Konteynerin tren veya gemi limanından
ayrılışındaki işlemler.
OVERCHARGE Basılı tarifenin üzerinden ücretlendirme.
OVERHEIGHT CARGO 8 feet'den daha yüksek olan,dolayısıyla
standart konteynere yüklenemeyen kargo.
OWNERCODE (SCAC) "Standart Carrier Abbreviation
Code" için kısaltma.Bireysel adi taşıyıcıyı tanımlar.
P
P&I "Protection and Indemnity" için kısaltma.P&I
sigortası,ortaya çıkacak yük ve çevre hasarlarının miktarının reasürans şirketleri
tarafından karşılanamayacak kadar büyük miktarlarda olabildiği için gemi sahibi
firmaların bir araya gelerek kurdukları sigorta klüpleridir.Küçük hacimli yerel
taşımalar haricinde tüm uluslararası deniz taşımalarında gemini P&I sigortası
sahibi olması şartı bulunur.
PACKING LIST Taşınan mal kalemlerinin tek tek
birim/adet ve işaretlerinin belirtildiği ancak değerlerinin yer almadığı liste.
PADAG "Please Authorize Delivery Against Guarantee"
için kısaltma."Lütfen garanti karşılığında mal teslimini sağlayınız".Alıcının elinde
orijinal konşimentonun bulunmaması halinde ilgili acenteye talimat vermesi için
kullanılır.
PAIRED PORTS ABD'de uygulanan bir gümrük programı.Belirlenmiş
olan iki gümrük kapısından herhangi birine giriş evrakları olmadan kargo kabulü
yapılabilmesini sağlayan elektronik sistem.
PAPER RAMP İki noktayı eşitlemekte kullanılan
demiryolu rampası.
PAPER RATE Herhangi bir yüke uygulanmadığı için
kağıt üzerinde kalmış taşıma ücreti.
PARCEL RECEIPT Bir taşıyıcının,tamamen kurallara
ve yasalara uygun olarak,minimum konşimento fiyatının altında bir ücretle küçük
paketleri taşıması halinde yük sahibine konşimento yerine verdiği evraka verilen
ad.
PARTIAL CONTAINERSHIP Kısmi konteyner gemisi.Hem
kalıcı konteyner hücreleri hem de parsiyel yük için bölmeleri olan gemi.
PARTIAL SHIPMENTS Parsiyel yükleme.
PARTICULAR AVERAGE Sigorta ile ilgili bir terim.Prim
hesaplamasında kullanılır.
PAYEE Belirli bir kıymetli evrakta adına ödeme
yapılacak kişi,alacaklı.Akreditifte alacaklı çek/senet sahibi ya da bankası olabilir.
PER DIEM Günlük bazda sabitlenmiş bir ücret
için Latince kökenli terim.
PERILS OF THE SEA Denizyolu taşımacılığında
taşıyıcının yasal sorumluluğunun olmadığı riskler.
PHYTOSANITARY INSPECTION CERTIFICATE Bitki Sağlık
Sertifikası.Başka bir ülkeye ihraç edilecek bir ürün için ve bu ülkenin talebi üzerine
verilen ve tarım ürününün sağlık açısından zararlı olmadığını herhangi bir hastalık
taşımadığını gösterir belge.
PICKUP Bir yüklemeye konu olan kargonun yükleyicinin
fabrika veya deposundan kamyon ile teslim alınması.
PIER İskele,rıhtım.
PIER TO PIER Rıhtımdan rıhtıma taşıma.
PIGGY PACKER Konteynerleri demiryolu vagonlarına
indirmeye/bindirmeye yarayan mobil vinç.
PIGGYBACK Kamyonun içinde yüküyle birlikte demiryoluyla
taşınmasına verilen ad."Rail Pigs" de denir.
PLACE OF DELIVERY Teslim yeri.
POD "Port of Discharge" veya "Port of Destination"
için kısaltma.Boşaltma Limanı.
POINT OF ORIGIN Çıkış (orijin) yeri.Kargonun
yükleyiciden teslim alındığı nokta.
POL 1."Port of Loading" için kısaltma.Yükleme
limanı. 2."Petroleum Oil and Lubrications" için kısaltma.Petrol ve diğer sıvı yakıtlar.
POMERENCE ACT ABD'de bir konşimentonun düzenlenebileceği
durumları gösteren kanun.
PORT OF DISCHARGE (BILL OF LADING) Konşimentoda
"Boşaltma Limanı" olarak gösterilen yer.
PORT OF ENTRY Kargonun boşaltıldığı ve ithalatçı
ülkeye giriş yaptığı gümrük noktası.
PORT OF EXIT Kargonun yüklendiği ve ülkeden
çıkış yaptığı gümrük noktası.
PRATIQUE CERTIFICATE İlgili ülkenin sağlık bakanlığı
yetkilileri veya bakanlık tarafından bir geminin üzerindeki geçici karantinayı kaldırmak
üzere verilen evrak.Gemicilik jargonunda "pratika" diye geçer.
PRE COOLING Narenciye ve benzeri bozulabilir
yükler için uygulanan ve kargonun ani ısı değişimlerinden dolayı bozulmasını engelleyen
önceden soğutma yöntemi.
PREPAID (Ppd.) Yükleyicinin taşıyıcının konşimentoyu
serbest bırakmadan önce yaptığı ön ödemeler.
PRO FORMA INVOICE Proforma fatura.Bir tedarikçi
tarafından alıcıya gönderilen tüm satış şartları,yüklenecek malın cinsi,miktarı
ve değeri belirtilen fatura.
PRO RATE "Orantılı" anlamına gelen Latince bir
terim.Özellikle gemicilikte astarya ve sürastarya hesaplarında müsaade edilen gün
süresi aşıldığı ve önce tamamlandığı taktirde fark süre hesabında tam gün değil,geçen
saat ve dakika oranı ile hesaplanacağını ifade eder.
PROJECT RATE Bir projeye ait çeşitli malların
taşınması için bir seferde verilen fiyat.Genellikle inşaat projeleri için kullanılır.
PUBLISHING AGENT Ulaşım hatları tarafından,tarife
ve fiyatları veya düzenleme ve kuralları yayımlama için yetki verilen kişi ya da
kuruluş.
Q
QUARANTINE Karantina.Halkın sağlığını korumak
amacıyla giriş çıkışı izne bağlanan alan.Bir gemi sağlık nedenleriyle karantinaya
alınabilir ve belirli bir bölgeden demir alması engellenir.Karantinaya alınan gemi
üzerine büyük "Q" harfi bulunan bir bayrak çekilir.
QUOTA Kota.Belirli bir süre için ithal edilebilir
mal miktarı.
QUOTATION Kotasyon.Bir malın belirli koşullarda
ve belirli fiyatta satma önerisi.
R
RAG TOP Üstü muşamba kaplı açık konteyner.
RAIL DIVISION Demiryollarına denizyolu taşıyıcısı
tarafından ödenen taşıma ücreti.
RAIL GROUNDING Konteynerin trenden tahliyesi.
RAMP Demiryolu rampası.Konteynerin yüklenip
boşaltıldığı demiryolu terminali.Eskiden bu işlem vagonların yanaştığı demiryolu
rampasında gerçekleştiği için bu isimle anılıyor.Bu işlem günümüzde vinç ve diğer
kaldırma/boşaltma araçlarıyla gerçekleştiriyor.
RAMP YO DOOR Rampadan müşterinin istediği adrese
taşıma.
RAMP TO RAMP Bir demiryolu terminalinden diğerine
taşıma.
RATE BASIS Fiyatlandırma esnasında,formüllerin
dahilindeki faktörler bütünü.
REASONABLENESS Taşıma ücretinde makul olması
prensibi.Milletlerarası Ticaret Odası ve hukuki mevzuata göre taşıma ücreti taşıyıcıya
trafik ve taşıma maliyetinin karşılayacak ve taşıyıcıya makul bir kar bırakacak
seviyede olmalıdır.
REBATE Fiyatların tarifelerin altında haksız
rekabet yaratacak seviyeye indirilmesi.
RECONSIGNEMENT Mallar transit haldeyken konşimento
üzerindeki alıcı veya varış limanını değiştirmek.Bkz.DIVERSION
RECOUSE Garantörlerden borç ya da fatura için
hak talep etme.
READ LABEL Alev alabilecek tehlikeli maddelerin
üzerine yapıştırılması gereken kırmızı etiket.
REFFER Soğutucu konteyner.
RELATED POINTS Bir grup nokta için fiyatları
aynı ya da gruba bağlı olan noktalar.
RELAY Sahibi aynı olan taşıma araçları arasında
konteyner nakli.
REMITTANCE Para havalesi.
RESTRICTED ARTICLES Sınıflandırılmış,belli koşullar
sağlanınca taşınabilir maddeler.
REVENUE TON (RT) Bir ton taşıma başına elde
edilen gelir.
REVERSE IPI ABD'nin iç kısımlarında bir yere
taşınacak konteynerin doğu limanlarına bırakılması.
RFQ "Request for quatation" için kısaltma.Aktarma
talebi.
RO/RO "Roll on/Roll of Vessels"için kısaltma.Ro/Ro
taşıması.Tekerlekli araçların vinç olmadan gemiye binebildiği taşıma şekli.
ROLL Kargo için bir sonraki gemide yeniden rezervasyon
yapma.
ROLLING Geminin alabandadan alabandaya hareketi.
ROLL-ON/ROLL-OF VESSELS Bkz.RO/RO.
RUNNING GEAR Konteyneri taşımak için kullanılan
tamamlayıcı alet.
RVNX "Released Value Not Exceeding" için kısaltma.Taşınan
mal bedelinin sınırlandırılması.
S
SANCTION Yaptırım.Bir hükümet tarafından başka
bir ülkeye karşı yapılan bir ambargo
SCAC CODE Bkz."Owner Code".
SEA WAYBILL Deniz konşimentosu.Genellikle şirketin
kendi için yaptığı taşımalarda kullandığı malın gemi bordasına yüklendiğini gösterir
belge.
SEA-BEE VESSEL Asansörlü veya kaldıraçlı gemi.Arka
bölümünde su altında kalabilir ağır iş yüklü hidrolik kaldıraç veya asansör kurulmuş
açık deniz gemileri."See Bee" mavnaları LASH mavnalarından daha büyüktür."Sea-Bee"
sistemleri çok uzun süre kullanılmaz.
SEA PROTEST Bkz.Captain Protest.
SEAWORTHINESS Sefer uygunluğu,denize elverişlilik.Kullanılış
maksadına göre bir geminin uygunluğu geminin her yönden öngörülen sefer için uygun
olması.
SED "Shipper's Export Declaration" için kısaltma.ABD
Ticaret Bakanlığı'nın düzenlediği taşıtıcı İhracat deklarasyonu.
SERVICE 1-Hizmet,servis. 2-Belirli bir yolculuk
yapan ve belirli bir Pazar hizmeti veren gemi filosu.
SERVICE CONTRACT Hizmet sözleşmesi.Taşıtıcı/gönderici
ile taşıyıcı arasında yapılan sözleşme.Bu sözleşmede satıcı belirli bir süre için
taşıyıcıya kargo sağlamayı ya da navlun ödemeyi taahhüt ederken,taşıyıcı ise belirli
tarife karşılığı göndericiye belirli servis kalitesi,yük yeri ve seyir süresi garantisi
vb. güvenceler sunar.Sözleşmede ayrıca tarafların yükümlülüklerini yerine getirmemeleri
halinde başvurulacak yaptırımlar da yer alır.
SHEX "Sunday and Holidays Excluded" için kısaltma.Pazar
ve tatil günleri hariç.
SHINC "Sunday and Holidays Included" için kısaltma.Pazar
ve tatil günleri dahil.
SHIP CHANDLER Gemi malzemecisi.Gemiler için
teçhizat ve araç gereç satan kişi ya da şirket.
SHIP DEMURRAGE Gemi ardiye ücreti.Demuraj/İstarya
ücreti.Bir yük geminin geciktiği için taahhüt edilen bir sürenin aşılmasıyla ödenilen
bedel.
SHIPMENT Yük.Br göndericinin bir alıcıya bir
seferde gönderdiği,konşimento üzerinde belirtilen kargonun tamamı.
SHIPPER Taşıtıcı/gönderici/konsinye.Taşınan
malın sahibi veya acentesi.
SHIPPERS ASSOCIATION Taşıyıcılar birliği veya
taşımacılık derneği.Taşıyıcıların menfaatlerini temsil eden kar gütmeyen birlik.
SHIPPERS INSTRUCTIONS Taşıtıcı talimatları.Taşıtıcısının
veya acentesinin taşıyıcıya gönderdiği malın taşınması,teslimi,konşimento biçimi
vb. konulardaki talimatlar.
SHIPPER'S LETTER OF INSTRUCTION FOR ISSUING AN AIR WAYBIL
Taşıyıcı veya freight forwarder acentesinin taşıtıcı namına hava konşimentosu düzenleyebilmesi
ve imzalaması için yetki istediği evrak.
SHIPPER'S LOAD&COUNT (SL&C) Taşıtıcı
Yüklemesi ve Sayımı.Taşıtıcı tarafından yüklenen ve onaylanan ve taşıyıcılar tarafından
kontrol ve tasdik edilmemiş sevkıyat.Yükleme ve adet sayım bilgileri mal sahibinin
sorumluluğundadır.
SHIPPING ORDER Taşıyıcı talimatı.Taşıyıcının
taşıyıcıya malın gönderilmesine ilişkin emri.Genellikle konşimentonun üçüncü nüshasıdır.
SHIP'S BELL Kampana.Gemide zaman ölçer.Bir çan
sesi her bir yarım saat içindir.12:30'da bir çan,1:00 de iki,1:30'da üç çan ve böylece
4:00 kadar sekiz çan çalar.4:30'da çerim bir çanla yeniden başlar.
SHORE Destek payandası.Batmayı veya eğilmeyi
önlemek için bir şeyin karşısına veya altına bir direk veya destek yerleştirmek.
SHORT TON 2000 pound veya 2000 libre.Amerikan
tonu olarak da bilinir.
SHIP'S MANIFEST Gemi özet beyanı/Manifestosu.Belirli
bir seferdeki yüklerin detaylarının yer aldığı liste.
SHRINK WRAP Koruyucu ambalaj.Birkaç ünite etrafında
bir zarf içinde ısı işleminden geçirilmiş ve sıkıştırılmış polietilen veya benzer
malzeme.Palet üzerindeki yükleri korur.
SIDE LOADER Yanal yükleyici.Konteyneri kaldırmak
için bir köşesinden kaldırma aparatı yerleştirilmiş bir kaldırma tamponudur.
SIDE DOOR CONTAINER Yanal kapalı konteyner.Bir
arka kapı ve minimum bir kenar kapıyla donatılmış bir konteyner.
SIGHT DRAFT Muhatabın/alıcının başvurusuyla
ödenebilen çek,senet gibi kıymetli evrak.
SKIDS Kızak,kalastra.Kutuların altına yerleştirilen
veya paketleri daha yükseğe kaldırmak için forkliftlerin veya diğer kaldırma ekipmanlarının
kolayca erişmelerini sağlamak için yapılmış takozlar,seri paralel kızaklar.
SLEEPERS Demiryolunda taşınan içeriği raporlarda
yer almamış yüklü konteyner.
SPINE CAR Özel konteyner elleçleme aracı,staker.Mafsallı
5 platformlu otoray taşıt."Stack car"ın kullanılmasının yükseklik ve ağırlık limitinin
sınırlandığı yerlerde kullanılır.
SPOTTING Konteynerin yüklenip boşaltılacağı
yere yerleştirilmesi.
STABILITY 1-İstikrar. 2-Bir gemiyi alabora olduğunda
yükseğe kaldıran veya yukarıya döndüren kuvvet.En alt kaldırma ağırlığı stabiliteyi
artırır.Bir gemi yüksek stabilitede serttir,düşük stabilitede yumuşaktır.
STACK CAR Konteyner elleçleme aracı,staker.Mafsallı,5
platformlu,konteynerlere çift destek sağlayan otoray taşıtıdır.
STACKTRAIN Raylı konteyner elleçleme aracı,staker.
STANDART INDUSTRIAL CLASSIFICATION Amerikan
hükümeti tarafından kullanılan ürünlerin ve hizmetlerin açıklandığı bir standart
sayısal koddur.
STANDART INDUSTRIAL TRADE CLASSIFICATION Birleşmiş
Milletler tarafından uluslar arası ticarette kullanılan malların sınıflandırılması
için geliştirilen bir standart sayısal kod.
STARBOARD Gemide sancak tarafı.
STATUE OF LIMITATION Zaman aşım süresi.(Bir
taşıma sözleşmesi hakkında) İddialar için mahkemeye başvurma hakkının dolduğu süre.
STC "Said to Contain" için kısaltma.Ambalaj
için kısaltma.Ambalaj içinde gönderici tarafından bulunduğu beyan edilen mal için
taşıyıcı tarafından konşimentoya konulan not.
STCC "Standart Transportation Commodity Code"
için kısaltma.Mal cinsine göre "Standart Nakliye Kodu."
STEAMSHIP CONFERENCE Gemi Operatörleri Konferansı.Gemi
işletmecilerinin taşıma tarifelerini oluşturmak için oluşturdukları kartel.
STEAMSHIP GUARANTEE Gemi teminatı.Bir banka
vasıtasıyla taşıyıcılara çıkartılan bir tazminat;herhangi bir kayba karşı veya alınan
bir partide malların kurtarılmasından kaynaklanan zararların artmasına karşı taşıyıcılar
korur.
STERN Geminin arkası.Başın karşıtı.
STEVEDORE Limanlarda yükleme boşaltma işlemlerini
yürüten özel firmalar ve onun işçileri.
STORE-DOOR PICK-UP DELIVERY Depodan son kullanıcıya
hızlı teslim.Taşıyıcının göndericiden malı teslim alıp nihai tüketim noktasına tüm
taşıma hizmetlerini sunması.
STRAIGHT BILL OF LADING Nama yazılı konşimento.Ciro
edilemeyen konşimentolara verilen ad.Emre yazılı olan doğrudan konsiye/adına çıkarılan
ve böylece başka taraflarca kullanılmayan konşimento.Üzerine "Non-Negociable" (ciro
edilemez) kaşesi veya yazısı konulabilir.
STRADDLE CARRIER Konteyner taşıma,yükleme ve
boşaltmalarda kullanılan tekerlekli büyük kamyon.
STRIPPING Konteynerden yük boşaltmak.Bkz.Devanning
STUFFING Konteyneri yüklemek.
STW "Said to Weight"için kısaltma.Taşıtıcının
ağırlık beyanını kontrol etmeyen taşıyıcı tarafından konşimentoya konulan not.
SUBROGATE Birinin yerine geçme,diğerinin yerine
koymak anlamında sigorta deyimi.Örneğin,deniz sigortasında tazminatı ödeyen sigortacının
parayı ödeyen sigortacının haklarını kazanması.
SUFFERANCE WHARF Gümrük iskelesi.Gümrüğe tabi
malların çıkarıldığı yer.Müşteri yetkisi ve iştiraklanmış bir iskeledir.Gümrük yetkililerinin
hazır bulunduğu ve gümrük yetkililerince onaylanan iskele.
SUPPLY CHAIN Tedarik zinciri.Hammadde tedarikinden,imalat
ve üretime oradan nihai tüketime kadar tüm aktiviteleri kapsayan lojistik yönetimi
sistemi."Just in Time" (tam zamanında) bir tedarik zinciri yönetimi örneğidir.
SURCHARGE Tarifenin üzerinde veya ekstra ödemeler.
SURTAX Ek vergi.
T
T&E "Tranportation and Exportation" için
kısaltma.Taşımacılık ve ihracat.Malın liman girişinden çıkışına kadar olan kargo
hareketlerini kontrol eden gümrük formu.
TAIL Kuyruk.Konteynerin veya römorkun arka tarafı.Burun
ya da ön tarafın zıt tarafı.
TANKERS Tanker.Ham petrol ve petrol ürünleri;kimyasal,sıvılaştırılmış
gaz (LNG,LPG,şarap,pekmez ve benzer ürün tankerleri gibi,sıvı kargo taşımak için
tanklarla donatılmış gemilerdir.
TARE WEIGHT Dara ağırlığı.Vagon veya konteyner
taşımacılığında,vagonun veya konteynerin boş ağırlığı.
TARIFF Tarife.Taşımacı şirketlerin uyguladıkları
fiyat teklifleri,kurallar.
TBN "To Be Nominated" için kısaltma.Henüz geminin
veya diğer taşıma aracının isminin ya da kodunun bilinmediği zaman konşimentoya
konulan not.
TELEX Teleks.İletilerin diğer şirketlere ulaştırılması
için kullanılır.Faks veya internet bu sistemin çoğu yerde yerini almıştır.Ancak
uluslar arası ticarette halen mahkemede tek geçerli yazılı haberleşme yöntemidir.
TEMPERATURE RECORDER Isı kayıt cihazı.Kargo
yoldayken konteynerdeki ısıyı kaydeden cihaz.
TENDER Fiyat teklifi.Eşya taşımacılığı,araç
parkı veya konteyner yükleme boşaltma için fiyat teklifi.
TENOR Çekte öngörülen ödemedeki tarih ve vade.
TERMINAL Gemi,tren,kamyon veya uçağa yüklenecek
konteynerlerin hazırlanması veya bu araçlardan indirilecek konteynerin derhal istiflenmesi
için tahsis edilmiş alan.
TERMINAL CHARGE Terminal ücreti.Taşıyıcıların
terminal alanlarındaki hizmetler için uygulanan fiyat.
TERMS OF SALE Satış terimleri.Milletlerarası
Ticaret Odası'nın en son 2000 yılında belirlediği taşımada alıcı ve satıcının sorumlulukların
belirten kargo satış terimleri.Bunlar EXW,FCA,FAS,CFR,CIF,CPKT,CIP,DAF,DES,DEA,DDU
ve DDF'dir.
TEU "Twenty Foot Equivalent Unit" için kısaltma.20
Feet'lik konteyner.
TROUGH RATE Tek fiyat.Çıkış noktasından nihai
varış noktasına kadar ki toplam fiyat.
TROUGHPUT CHARGE Konteyner indirme/bindirme
ücreti.Konteynerin,konteyner alanına veya gemiye taşınmasındaki ücretlendirme.
TIME CHARTER Kontrat süresi.Gemi sahibi ve kiracı
arasındaki kira kontratı.Kira kontratının süresi yıllara göre ya da yapılan gemi
yolculuğuna göre olabilir.
TIME DRAFT Çek vadesi.Vadesi gelmiş çek ya da
belirlenmiş süreyi aşmış zaman.
TIR "Transport International par la Route" için
kısaltma.Uluslararası Karayolu Taşımacılık Anlaşması.Amerika ve Avrupa hükümetleri
arasında yapılan uluslar arası karayolu taşımacılığı anlaşması.Mühürlenmiş konteynerlerin
TIR karneleri göstererek milli sınırları geçmesini sağlar.
TL "Trailer Load" için kısaltma.Dolu kamyon
yükü.
TOFC "Trailer on Flat Car" için kısaltma.Bindirmeli
taşıma.Açık yük vagonu üzerinde römork şeklinde taşıma."Piggyback" olarak da bilinir.
TON_MILE Mil başına taşınan yükün ton ağırlığı.Taşımacılıkta
gelir ve giderleri karşılaştırmada kullanılır.1 ton yükün 1 mil taşınmasındaki getiri.
TONNAGE Tonaj.100 feet3 ölçüsündeki hacim birimi.
TOP AIR DELIVERY Konteynerdeki hava sirkülasyonu
tipi.Hava sirkülasyon ünitesinde,havanın konteynerdeki en dip kısma kadar,evaparator
aracılığıyla filtre edilerek oluklardan konteynerin en üst kısmına kadar ulaştırılmasıdır.Bu
tarz akım özel yöntemler içerir.
TOWAGE Yedek gemi tarifesi.Yedeğe çekilen gemilere
uygulanan ücret tarifesi.
TRACTOR Çekici,traktör.Bir ya da birden çok
römorku çeken karayolu aracı.
TRADE ACCEPTANCE Ödeme vadesi kabulü.Alıcı tarafından
kabul edilen ödeme zaman veya gün vadesi.
TRAFFIC Trafik.Nakil hattı üzerinde taşınan
insanlar veya mallar.
TRAMP LINE Düzensiz hat.Deniz taşıma şirketleri,gemilerini
düzgün ve periyodik rotalarda kullanmaz.Nerede yüklenecek kargo varsa gemilerinin
oraya yönlendirir.
TRANSPORT Taşıma,nakliyat.Yükün bir yerden bir
yere nakli.
TRANSPORTATION & EXIT (T&E) Yabancı
malların taşınması için bir limana ulaşması ve aynı ülke üzerinde başka bir limana
gümrük vergisi ödemeden ihracı.
TRANSSHIP Aktarma.Malların bir nakil hattından
diğer bir hatta transfer edilmesi veya bir gemiden diğer bir gemiye nakledilmesi.
TRANSSHIPMENT PORT Aktarma limanı.Yükün bir
taşıyıcıdan başka bir taşıyıcıya aktarıldığı yer.
TRUST RECEIPT Bankanın himayesi altındaki malların
alıcıya devretmesi,kendi himayesinden çıkarması.
TURNAROUND Bekleme süresi.Deniz ulaşımında,geminin
limana ulaşması ve ayrılması arasındaki zaman.
TWIST-LOCK Kilit.Konteynerleri güvenli bir şasi
üzerine oturtmak için kullanılan dört adet kıvrılabilen süngü şeklindeki aparat.
TWO-WAY PALLET Çift yönlü palet.Çatallı forkliftlerin
sadece iki yanından kavrayabileceği şekilde dizayn edilmiş palet.
U
U.S.CONSULAR INVOICE ABD Konsolosluk belgesi.Amerika'ya
ithal edilmiş mallara gereken konsoloslukla ilgili belge.
UCP "Unıform Customs and Practice for Dokumentary
Credits" için kısaltma.Milletlerarası Ticaret Odası tarafından yayınlanan,uluslar
arası ticaret için en sık kullanılan ödeme standardı.Akreditif ödemeleri gibi,taşımacılık
ve bankacılık alanındaki yeni değişimleri güncelleyen yayın.
UFC "Uniform Freight Classifications" için kısaltma.Taşımacılık
standartları.
ULLAGE Aleç.Konteynerin tam dolu olmadığında
mevcut olan boş yer.Boş alan,içi sıvı dolu olan varil veya tanklarla doldurulamayacak
alan.
UNCLAIMED FREIGHT Alıcısı tarafından istenmeyen,soruşturulmayan
veya teslim alınmayan yük.
UNDERCHARGE Gerçek tutarından daha az ücretlendirmek.
UNIT LOAD Birim yük.Paletlere,sandıklara yüklenen,taşınmaya
hazır paketler,yükler.
UNIT TRAIN Gidileceği yönü belirlenmiş ya da
rotada yapılan değişikliklerde kullanılmak üzere belirlenmiş yaklaşık 100 adet vagon.
UNITZATION Konsolidasyon.Palet gibi,birden fazla
yükü toparlayıp tek parça haline getirmek.
UNLOADING Boşaltmak.Gemideki malları indirmek.
V
VALIDATED EXPORT LICENCE ABD'de "İhracat İzin
Belgesi".
VALIDATION Konşimentoyu onaylamak.Konşimentonun
doğruluğunu kanıtlamak,belgelemek.
VANNING Malın konteynere istiflenmesi.
VARIABLE COST Değişken maliyetler.Fiyatların
kısa zaman içinde yapılan faaliyetlere göre değişmesi.Örneğin kargoyu ülke sınırları
içinde tren veya kamyonla ulaştırmayı içeren fiyatlar,bazı limanlardaki yapılan
işler ve kısa süre için kiralanan teçhizatların masraflarındaki değişiklikler.
VENTILATED MANIFEST Gemi manifestosu.Uluslararası
taşıyıcı,geminin hem ayrıldığı hem de vardığı limanda mürettebatın ve içerdiği malların
hakkında bilgi vermek zorundadır.Gemi gümrük beyannamesi konşimento numarası ile
birlikte her yükleme ile ilgili çeşitli detaylar içerir.
VESSEL SUPPLIES FOR IMMEDIATE EXPORTATION Malların
gemiye,uçağa v.b.tek bir limandan,merkezden yüklenmesini ihracatında aynı limandan
veya merkezden yapılmasını sağlayan gemi.
VIZ "İsmen" anlamında Latince bir kısaltma.Ürünleri
gümrük vergilerinde açık bir şekilde belirtmekte kullanılır.
W
WAR RISK (Sigortacılıkta) Savaş Riski.Herhangi
bir savaş durumunda mallarda olabilecek kayıpların sigortalanması.
WAREHOUSE Depo.Yüklerin kabul edildiği,konsolidasyonun
yapıldığı,sevk edildiği ve stoklandığı alan.
WAREHOUSE ENTRY Depo giriş belgesi.Depoya yerleştirilen
ithal edilmiş malları tanımlamaya yarayan belge.Görevi,mallar depodayken değil,dağıtım
için depodan çıkartıldığında ve tüketilmeye başlandığı zaman vergilerini toplamaktır.
WAREHOUSE WITHDRAWAL FOR TRANSPORTATION (WDT)
Gümrük antreposundaki ticari malların,yerine yeni gelen başka malların bir limandan
diğer bir limana taşınması.
WAREHOUSE WITHDRAWAL FOR TRANSPORTATION EXPORTATION
Gümrük antreposundaki malların,bir limandan ihracat için başka bir limana ABD üzerinden
vergi ödemeden taşınması.
WAREHOUSE WITHDRAWAL FOR TRANSPORTATION IMMADIATE EXPORTATION
(WDEX) Gümrük antreposundaki malların,doğrudan vergi ödemeden ihraç
edilmesinin sağlanması.
WAREHOUSING Depolama.
WAYBILL (WB) Taşıma senedi,konşimento.Deniz
taşımacılığında,taşımacılık hattı tarafından hazırlanan,harekete başlangıç noktasını,gidilecek
yeri,rotayı,malı göndereni,alıcıyı,gemilerin tasvirini ve ulaştırma servisine uygulanan
ücret miktarını gösteren bir belge.Bu belge beraber veya posta yoluyla acenteye
gönderilir.
WEIGHT AND MESUREMENT Navlunun ağırlığına ve
hacme göre hesaplanması. Ölçü tonu;40 feet3 yada 1 m3. Net ton ve eksik ton=2000
Ibs Grosston/longton=2,249 Ibs. Metrik ton,kilo ton=2204,3 Ibs. Metreküp=35,314
fit küp.
Y
YARD Sınıflandırma,muayene ve depolama alanı.
YORK ANTWERP RULES OF 1974 1994'te son değişiklikleri
yapılan,özellikle avaryaya konşimento veya C/P hükümlerine görene şekilde hesaplanacağına
ilişkin kurallar bütünü.Tarafların anlaşması ile bu kurallar uygulamaya alınmış
olup uluslar arası bir zorlayıcılığı yoktur.